Tư tưởng đổi mới sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nền tảng tinh thần cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Ngay từ khi tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện một tư duy đổi mới sáng tạo hiếm có. Người không rập khuôn, giáo điều, không sao chép mô hình cách mạng của bất kỳ quốc gia nào, mà luôn xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, từ điều kiện lịch sử, văn hóa, xã hội cụ thể của dân tộc để vận dụng và phát triển lý luận cách mạng. Chính điều đó đã làm nên sức sống bền bỉ và giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt trong những bước ngoặt lịch sử của cách mạng Việt Nam.

Cốt lõi của tư tưởng đổi mới sáng tạo Hồ Chí Minh trước hết thể hiện ở quan niệm về đổi mới. Đối với Người, đổi mới là phá cái cũ lỗi thời để thay bằng cái mới tiến bộ, phá cái xấu để xây dựng cái tốt, nhưng không phải phá bỏ tất cả, mà phải biết chọn lọc, kế thừa những yếu tố tích cực của cái cũ. Đổi mới phải xuất phát từ yêu cầu khách quan của thực tiễn và lợi ích của Nhân dân, không phải từ ý chí chủ quan hay chạy theo hình thức.

Mục tiêu của đổi mới trong tư tưởng Hồ Chí Minh luôn nhất quán, đó là vì con người, vì dân tộc, vì độc lập, tự do và hạnh phúc của Nhân dân. Đổi mới không phải để thay đổi cho mới lạ, càng không phải để phục vụ lợi ích của một nhóm người, mà nhằm giải phóng mọi tiềm năng của xã hội, khơi dậy sức sáng tạo của quần chúng, đưa đất nước phát triển bền vững.

Đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một quá trình toàn diện, đồng bộ, lâu dài và liên tục. Đổi mới không chỉ trong lĩnh vực kinh tế, mà còn trong chính trị, văn hóa, xã hội, trong tư duy, phương pháp làm việc và phong cách lãnh đạo. Đổi mới phải gắn với ổn định, phát triển phải đi đôi với giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc.

Nguyên tắc, phương châm và phương pháp đổi mới trong tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện rõ tinh thần khoa học, thực tiễn và nhân văn. Người luôn nhấn mạnh phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan, vừa làm vừa tổng kết, vừa rút kinh nghiệm, tránh nóng vội, chủ quan, duy ý chí. Đổi mới phải có bước đi phù hợp, chắc chắn, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo, lấy sự đồng thuận của Nhân dân làm nền tảng.

Một nội dung đặc biệt sâu sắc trong tư tưởng đổi mới sáng tạo Hồ Chí Minh là cách giải quyết mối quan hệ giữa cái cũ và cái mới. Người cho rằng, cái mới ra đời từ trong lòng cái cũ, vì vậy, không thể phủ định sạch trơn quá khứ. Cần giữ lại những gì hợp lý, tiến bộ, đồng thời mạnh dạn loại bỏ những gì lạc hậu, cản trở sự phát triển. Đây là tư duy biện chứng, giúp cách mạng Việt Nam tránh được những sai lầm cực đoan, giáo điều.

Những tư tưởng đó đã được Đảng ta vận dụng sáng tạo trong công cuộc đổi mới bắt đầu từ năm 1986. Trước khủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài, Đảng đã dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng tình hình, đổi mới tư duy, trước hết là về kinh tế, từng bước chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thực tiễn 40 năm qua đã khẳng định, con đường đổi mới do Đảng khởi xướng, lãnh đạo là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại. Việt Nam từ một nước nghèo đã vươn lên trở thành quốc gia có cơ đồ vững chắc, đời sống Nhân dân ngày càng được cải thiện, vị thế quốc tế không ngừng nâng cao.

Thành tựu 40 năm đổi mới đã khẳng định giá trị to lớn của việc kiên định và vận dụng đúng đắn tư tưởng đổi mới sáng tạo Hồ Chí Minh. Sự kiên định mục tiêu chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng hàng đầu, bảo đảm định hướng phát triển. Phát triển đất nước gắn liền với bảo vệ Tổ quốc. Chính ý chí, sáng kiến và sự hưởng ứng của nhân dân đã tạo nên thành công của công cuộc đổi mới.

Bước vào năm 2026, đất nước đứng trước những thời cơ và thách thức mới trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, cạnh tranh chiến lược gay gắt, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt của phát triển. 2026 cũng là năm đánh dấu sự đổi mới toàn diện để cả dân tộc bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Cuộc đổi mới lần này không chỉ là tiếp nối, mà là sự phát triển ở tầm cao mới, toàn diện và sâu sắc hơn, nhằm đưa Việt Nam vươn lên. Điều đó đòi hỏi Đảng ta tiếp tục kiên định tư tưởng Hồ Chí Minh, đổi mới mạnh mẽ hơn nữa tư duy lãnh đạo, phương thức cầm quyền, phát huy tối đa sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng giữ vai trò lãnh đạo công cuộc đổi mới. Do đó, trước hết Đảng phải tự đổi mới, tự chỉnh đốn để xứng đáng với vai trò tiên phong. Đảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; phải thường xuyên tự phê bình và phê bình; chống chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng, xa rời quần chúng. Chỉ khi Đảng trong sạch, vững mạnh thì mới đủ uy tín và năng lực lãnh đạo sự nghiệp đổi mới thành công.

Tư tưởng đổi mới sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là di sản lịch sử, mà là nguồn cảm hứng và "kim chỉ nam" cho hành động hôm nay và mai sau. Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng chính là con đường vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển, tự tin bước vào tương lai, xứng đáng với tầm vóc và bản lĩnh của một dân tộc anh hùng.