Ông Dương Thanh Tùng: Từ phía Deloitte Việt Nam, dựa trên những kinh nghiệm làm việc cùng các nhà đầu tư chiến lược, quỹ đầu tư dài hạn, các tập đoàn đa quốc gia, chúng tôi nhận thấy vấn đề không nằm ở “thiếu quy mô vốn”. Thay vào đó, vướng mắc được nhận diện là “thiếu cấu trúc phù hợp để hấp thụ vốn”.
Vốn dài hạn gắn liền với năng lực tạo dòng tiền bền vững, không phụ thuộc vào biến động ngắn hạn. Các nguồn vốn tư nhân là chủ đạo cho vốn dài hạn, thông qua mua cổ phần chiến lược, công cụ nợ, hợp nhất, tái cấu trúc – đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính, năng lượng, hạ tầng, tiêu dùng và công nghệ. Đồng thời, nhà đầu tư vốn dài hạn luôn đòi hỏi “cửa ra” đáng tin cậy cho các khoản đầu tư như IPO, chuyển nhượng hoặc tái tài trợ cho nhà đầu tư khác hoặc tái cấu trúc qua thị trường vốn.
Phóng viên: Thực tế cho thấy dù cơ hội đầu tư lớn, Việt Nam vẫn gặp khó trong việc thu hút và giữ chân dòng vốn dài hạn. Theo ông, Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) có thể đóng vai trò gì trong việc tháo gỡ “điểm nghẽn” này?
Ông Dương Thanh Tùng: Việt Nam đang sở hữu điểm nghẽn lớn là việc thiếu một hệ sinh thái thị trường vốn đủ sâu, đủ tin cậy để nâng định giá và kéo dài kỳ hạn vốn. Theo tôi, giải pháp nằm ở việc xác định vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) với tư cách một “hệ điều hành” cho thị trường vốn quốc tế, thay vì chỉ là một “điểm đến”.
Việc một IFC vận hành tốt sẽ giúp gây dựng niềm tin, nâng cao sự hiện diện của Việt Nam trong cấu trúc giao dịch quốc tế, đồng thời quản trị rủi ro tỷ giá, pháp lý, thuế và hội nhập từng bước phù hợp. IFC là công cụ nâng cấp năng lực “đi ra biển lớn” cho doanh nghiệp Việt, chứ không chỉ đóng vai trò là cổng đón vốn ngoại.
Nhìn vào các mô hình IFC thành công trên thế giới như DIFC (Dubai), ADGM (Abu Dhabi), hay AIFC (Astana, Kazakhstan), yếu tố quyết định không chỉ là một tòa nhà hiện đại, hạ tầng công nghệ hay ưu đãi thuế, mà còn là một gói thể chế và hệ sinh thái đồng bộ.
Nền tảng bắt nguồn từ khung pháp lý và thực thi hợp đồng dự đoán được, với quy trình giải quyết tranh chấp minh bạch và phán quyết được tôn trọng. Nghĩa vụ và quyền lợi của nhà đầu tư phải được xác định rõ, được bảo vệ thông qua việc công bố thông tin minh bạch, chuẩn quốc tế, kỷ luật xử lý vi phạm đủ nghiêm.
Về chất lượng thị trường vốn phải đủ “sâu” về chất. Hàng hóa đầu tư đủ chuẩn, có tính thanh khoản cao, minh bạch với xếp hạng tín nhiệm, và khả năng hấp thụ tốt từ các nhà đầu tư tổ chức.
Trong công tác quản trị, IFC đang hướng tới mở cửa có kiểm soát đi kèm khoanh vùng rủi ro thông qua công tác phòng chống rửa tiền, quản trị dòng vốn, an ninh dữ liệu. Tất cả sẽ cần được lên kế hoạch, triển khai đồng bộ nhằm kiểm soát rủi ro có thể phát sinh nhưng không hình thành các điểm nghẽn cho việc thực thi.
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, cần tập trung thu hút và xây dựng nhân lực và hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ, từ pháp lý, kiểm toán, định giá, ngân hàng đầu tư, tư vấn M&A, công nghệ và dữ liệu, tất cả tạo nên một “chuỗi cung ứng vô hình” của IFC.
Phóng viên: Từ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam, ông đề xuất lộ trình nào để xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) hiệu quả và thu hút đúng dòng vốn dài hạn?
Ông Dương Thanh Tùng: Tôi đề xuất ba giai đoạn.
Giai đoạn một – khả thi cơ bản (MVP). Cần ưu tiên xây dựng cơ chế cấp phép, giám sát rõ ràng, cũng như cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy. Cơ quan quản lý đồng thời xây dựng chuẩn tuân thủ phòng chống rửa tiền, nền tảng dữ liệu và an ninh mạng.
Ngoài ra, trong giai đoạn này, việc thu hút và tổ chức các đối tác “hạt giống” có năng lực vốn, hiểu biết thị trường và kinh nghiệm quốc tế làm điểm tựa kết nối thị trường cũng cần được lưu tâm.
Giai đoạn hai – nền tảng. Tiếp nối giai đoạn một, VIFC tiếp tục phát triển với kế hoạch mở rộng sản phẩm thị trường vốn, chuẩn hóa thị trường trái phiếu, quỹ và các công cụ bảo hiểm/đánh giá. Đây là giai đoạn mà vai trò của nhà đầu tư tổ chức được gia tăng, đồng thời với việc xây dựng kênh huy động cho hạ tầng và đổi mới. Quan trọng là đảm bảo độ rộng, độ sâu và khả năng chuyển đổi tự do của thị trường vốn.
Gia đoạn ba – tăng tốc. Khi đã có nền tảng chắc chắn và nội tại bền vững, VIFC sẽ có thể mở rộng kết nối sâu hơn với khu vực, thu hút định chế toàn cầu, song song với việc đa dạng hóa sản phẩm quản trị rủi ro và quản lý tài sản.
Tăng trưởng cao cần vốn dài hạn, vốn dài hạn cần niềm tin. IFC chính là cách để “đóng gói” niềm tin thành luật chơi, hạ tầng và kỷ luật thực thi, trong đó việc xây dựng những nền tảng cơ bản luôn cần được quan tâm và tập trung đầu tư.
“Nền tảng” có thể coi là từ khóa quan trọng nhất, vừa là bệ đỡ, vừa là hàng rào bảo vệ cho các hoạt động trong tương lai của VIFC.
Với kinh nghiệm hoạt động trong các lĩnh vực M&A, thị trường vốn và đầu tư chiến lược, tôi tin rằng nếu VIFC được thiết kế và vận hành đúng, Việt Nam không chỉ thu hút được nhiều vốn hơn mà quan trọng hơn là thu hút đúng loại vốn – vốn dài hạn, phục vụ cho tăng trưởng bền vững.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông!
