Tăng trưởng 2 con số - cần gỡ điểm nghẽn cấu trúc nền kinh tế

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV và Thành viên Hội đồng Tư vấn Tài chính - Tiền tệ Quốc gia cho biết, lâu nay Việt Nam quá chú trọng các chỉ tiêu GDP, việc làm hay thu nhập, dẫn đến đánh giá chưa đầy đủ về chất lượng tăng trưởng. Tăng trưởng chỉ phản ánh kết quả ngắn hạn, còn phát triển bao quát cả kinh tế - xã hội và chất lượng sống. Để trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, Việt Nam cần chuyển sang mô hình phát triển toàn diện, không chỉ chạy theo tốc độ mà phải nâng cao hiệu quả và bền vững.

Cũng theo ông Cấn Văn Lực, nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn dựa nhiều vào vốn và lao động, trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp còn hạn chế. Để đạt mức tăng trưởng cao, đặc biệt là 2 con số, cần nâng cao năng suất thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế và phân bổ hiệu quả nguồn lực. Đồng thời nhấn mạnh vai trò các ngành kinh tế dẫn dắt, kiểm soát vĩ mô chặt chẽ và ổn định lạm phát, tỷ giá, lãi suất để bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Còn theo TS. Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính (Trường Đại học Đại Nam), để đạt được mức tăng trưởng cao, Việt Nam không thể chỉ dựa vào các yếu tố truyền thống mà cần khai thác hiệu quả các động lực mới, đặc biệt là khoa học công nghệ và nguồn nhân lực. “Kinh nghiệm quốc tế chỉ ra công nghệ là yếu tố quyết định trong việc tạo ra bứt phá tăng trưởng. Nền kinh tế Trung Quốc, nếu không có sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, khó có thể rút ngắn khoảng cách với các quốc gia phát triển. Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ vẫn còn khoảng cách đáng kể, đặc biệt là trong việc kết nối giữa chuyên gia công nghệ và lĩnh vực tài chính, khiến nhiều sản phẩm chưa thực sự hiệu quả”, ông Đức nhấn mạnh.

Một trong những điểm nghẽn lớn được ông Đặng Ngọc Đức nhấn mạnh là khả năng tiếp cận tài chính, đặc biệt ở khu vực nông nghiệp và nông thôn. Việt Nam không thiếu nguồn vốn, nhưng lại thiếu cơ chế và phương thức để người dân, nhất là nông dân, tiếp cận được nguồn lực này một cách hiệu quả và an toàn. Điều này làm hạn chế khả năng chuyển hóa nguồn lực tài chính thành động lực tăng trưởng thực sự.

Từ đó, ông Đặng Ngọc Đức cho rằng, phát triển nguồn nhân lực đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng tăng trưởng. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là đào tạo nhiều mà là đào tạo đúng. Việc đào tạo cần gắn với khả năng ứng dụng thực tế, giúp người học có thể giải quyết các bài toán cụ thể, đặc biệt là trong việc kết nối công nghệ với tài chính và sản xuất.

Theo TS. Đặng Ngọc Đức, để đạt được tăng trưởng 2 con số, cần ưu tiên phát triển hệ sinh thái đào tạo đồng bộ, trong đó chú trọng kỹ năng ứng dụng công nghệ, quản trị tài chính và quản trị rủi ro. Đặc biệt, cần hướng tới việc giúp người dân, nhất là khu vực nông thôn, có khả năng tiếp cận và sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính hiện đại. Nếu không hành động sớm và quyết liệt trong đào tạo và ứng dụng công nghệ, độ trễ sẽ ngày càng lớn, làm giảm cơ hội đạt được mục tiêu tăng trưởng cao trong dài hạn.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là thị trường vốn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của nền kinh tế, đặc biệt trong việc tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Dù nguồn vốn trong nền kinh tế không thiếu, nhưng việc phân bổ và dẫn dắt dòng vốn vẫn còn nhiều hạn chế. Thị trường vốn chưa thực sự hiệu quả khiến dòng tiền chưa chảy vào đúng các lĩnh vực cần thiết, từ đó ảnh hưởng đến khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng cao.

Một vấn đề đáng chú ý khác là tình trạng tồn đọng vốn và tài sản trong các dự án, khiến nguồn lực không được khai thác hiệu quả. Nếu các “điểm nghẽn” này không được xử lý, dòng vốn sẽ tiếp tục bị “giam giữ”, làm giảm hiệu quả chung của nền kinh tế.

Nguyên nhân chính là do người dân và doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, đặc biệt là thiếu tài sản đảm bảo và hạn chế về năng lực quản trị tài chính. Điều này khiến ngân hàng khó mở rộng cho vay, dù nhu cầu vốn là rất lớn. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, đây lại là những yếu tố có thể tạo ra tăng trưởng đột phá nếu được khai thác đúng cách. “Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cần đồng thời giải quyết các vấn đề về thị trường vốn, khả năng tiếp cận tài chính, hiệu quả phân bổ nguồn lực và nâng cao giá trị gia tăng trong các ngành kinh tế, đặc biệt là nông nghiệp”, ông Hùng khẳng định.