Rà soát thuế xuất khẩu khoáng sản và phân bón theo hướng sử dụng bền vững tài nguyên

Các nghị quyết, chiến lược và quy hoạch về khoáng sản đều thống nhất định hướng hạn chế xuất khẩu khoáng sản thô và chỉ qua chế biến sơ, từng bước thúc đẩy chế biến sâu; đồng thời hoàn thiện chính sách tài chính, xuất - nhập khẩu khoáng sản trên cơ sở cân đối hiệu quả đầu tư khai thác, chế biến, nhu cầu sử dụng trong nước và yêu cầu dự trữ khoáng sản lâu dài.

Theo Bộ Tài chính, thực tiễn hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản cho thấy, nhiều loại khoáng sản hiện nay không còn được xuất khẩu dưới dạng nguyên khai mà đã trải qua các công đoạn tuyển, luyện, tinh chế với mức độ chế biến sâu, tạo ra sản phẩm có hàm lượng, chất lượng và tính chất sử dụng khác biệt so với khoáng sản ban đầu.

Các sản phẩm này chủ yếu được sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho các ngành công nghiệp hóa chất, luyện kim, vật liệu mới và các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao. Trong đó, trên cơ sở ý kiến đề xuất của các Bộ, ngành và chỉ đạo của Lãnh đạo Chính phủ, một số mặt hàng như fluorspar cấp axit (hàm lượng CaF2 > 97%) và bismut xi măng (hàm lượng Bi > 70%) đã được Bộ Công Thương xác nhận là tài nguyên, khoáng sản đã chế biến thành sản phẩm khác do đây là sản phẩm của quá trình đầu tư công nghệ, quy trình chế biến phức tạp, góp phần nâng cao giá trị gia tăng trong nước và từng bước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, rà soát chính sách thuế xuất khẩu đối với các sản phẩm khoáng sản đã qua chế biến sâu là cần thiết nhằm tạo động lực khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ, mở rộng chế biến chiều sâu, sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp mũi nhọn và chiến lược phát triển bền vững của nền kinh tế. Chính sách thuế xuất khẩu được xây dựng theo hướng phân biệt hợp lý giữa khoáng sản thô và sản phẩm chế biến sâu sẽ góp phần hài hòa giữa mục tiêu quản lý tài nguyên, phát triển sản xuất trong nước và nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội.

Bên cạnh các mặt hàng khoáng sản nêu trên, các sản phẩm từ tài nguyên, khoáng sản (như mặt hàng phân bón) cũng cần được xem xét để góp phần quản lý khai thác hợp lý, tiết kiệm tài nguyên, khoáng sản.

Thực tiễn cho thấy, năng lực sản xuất phân bón trong nước hiện nay cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ nội địa và có sản lượng dư để xuất khẩu. Tuy nhiên, việc sản xuất một số loại phân bón gắn với khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên, đồng thời quá trình sản xuất có thể phát sinh nhiều loại chất thải, tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Bộ Tài chính khẳng định, trong bối cảnh Nhà nước đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển nông nghiệp bền vững và tăng cường quản lý, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, cần thiết phải xem xét chính sách thuế đối với mặt hàng phân bón để bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu khuyến khích sản xuất, xuất khẩu phù hợp với thị trường, ổn định nguồn cung trong nước nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng, hạn chế tác động môi trường.

Ngoài ra, để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, cần thiết phải sửa đổi, cập nhật tại Nghị định số 26/2023/NĐ-CP của Chính phủ về một số nội dung dẫn chiếu liên quan đến tên gọi cơ quan, tổ chức đã thay đổi theo chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước để đảm bảo thống nhất.

“Từ những cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung mức thuế suất thuế xuất khẩu của một số mặt hàng tại Biểu thuế xuất khẩu theo Danh mục mặt hàng chịu thuế ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31/5/2023 của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan là cần thiết”, Bộ Tài chính khẳng định.

Nghi định mới sẽ điều chỉnh phù hợp mức thuế suất thuế xuất khẩu của một số mặt hàng tài nguyên, khoáng sản và sản phẩm của tài nguyên, khoáng sản nhằm khuyến khích chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước, đảm bảo cân đối giữa nhu cầu sử dụng trong nước và hoạt động xuất khẩu, qua đó góp phần quản lý việc khai thác và sử dụng tài nguyên khoáng sản tiết kiệm, hiệu quả, bảo vệ môi trường theo định hướng, chủ trương của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.