Giá vàng tăng vọt giúp Nga bù đắp gần hết tài sản bị phong tỏa

Nga đang hưởng lợi lớn từ chu kỳ tăng giá kéo dài của vàng, trong bối cảnh phần lớn tài sản dự trữ bằng ngoại tệ và chứng khoán của nước này vẫn bị phương Tây phong tỏa.

Theo tính toán của Bloomberg, giá trị dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã tăng thêm hơn 216 tỉ USD kể từ tháng 2.2022 - thời điểm Mátxcơva phát động chiến dịch quân sự tại Ukraina.

Điều đáng chú ý là trong suốt giai đoạn này, Ngân hàng Trung ương Nga hầu như không gia tăng mua vàng quy mô lớn, cũng không bán ra đáng kể lượng kim loại quý dự trữ, dù nước này bị cắt quyền tiếp cận nhiều loại tài sản và đồng tiền nước ngoài do các lệnh trừng phạt.

Tháng 12 vừa qua, Liên minh châu Âu (EU) đã thông qua quyết định gia hạn phong tỏa khoảng 210 tỉ euro (tương đương 244 tỉ USD) tài sản chủ quyền của Nga đang nằm trong khối. Tuy nhiên, việc giá vàng tăng mạnh đã giúp Nga khôi phục phần lớn “năng lực tài chính” bị mất, dù không thể trực tiếp thu hồi số tài sản bị đóng băng.

Khác với tiền mặt hay chứng khoán bị phong tỏa tại châu Âu - vốn không thể mua bán hay cầm cố - vàng vẫn là tài sản có thể chuyển hóa thành tiền nếu cần. Điều này mang lại cho Nga một “vùng đệm” tài chính quan trọng trong bối cảnh bị cô lập khỏi hệ thống tài chính phương Tây.

Nga hiện là quốc gia khai thác vàng lớn thứ hai thế giới, với sản lượng hơn 300 tấn mỗi năm.

Giá vàng thế giới đã tăng mạnh trong 4 năm qua, được hỗ trợ bởi nhu cầu mua vào lớn từ các ngân hàng trung ương, lo ngại lạm phát kéo dài, căng thẳng địa chính trị gia tăng và xu hướng tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh chiến tranh thương mại và bất ổn kinh tế. Riêng trong năm 2025, giá vàng tăng khoảng 65% - mức tăng mạnh nhất kể từ năm 1979.

Nhờ đó, dự trữ vàng của nhiều quốc gia tăng giá trị đáng kể ngay cả khi không mua thêm. Với Nga, tác động này đặc biệt rõ nét. Dữ liệu do Ngân hàng Trung ương Nga công bố cho thấy, tính đến cuối năm ngoái, tổng dự trữ quốc tế của nước này đạt 755 tỉ USD, trong đó 326,5 tỉ USD là vàng. Kể từ đó, giá vàng thế giới tiếp tục tăng hơn 8%, giao dịch ở mức 4.790,35 USD/ounce vào 7h15 sáng 22.1 theo giờ Việt Nam.

Bộ Tài chính Nga dự báo giá vàng còn tiếp tục đi lên trong dài hạn, có thể đạt 5.000 USD/ounce hoặc cao hơn.

Ngân hàng Trung ương Nga chỉ bắt đầu sử dụng một phần nhỏ vàng dự trữ từ cuối năm ngoái. Lượng vàng nắm giữ giảm 0,2 triệu ounce, còn 74,8 triệu ounce, chủ yếu liên quan tới việc Bộ Tài chính bán tài sản của Quỹ Phúc lợi Quốc gia để bù đắp thâm hụt ngân sách.

Từ tháng 2.2022 đến tháng 12.2025, giá trị dự trữ vàng của Nga đã tăng hơn gấp đôi, trong khi dự trữ bằng ngoại tệ và tài sản nước ngoài giảm khoảng 14%. Tỉ trọng vàng trong tổng dự trữ tăng vọt lên 43%, so với mức chỉ 21% trước chiến sự.

Nga hiện không còn công bố chi tiết về dự trữ ngoại hối kể từ khi xung đột nổ ra. Tính đến ngày 1.1.2026, các tài sản không phải vàng, bao gồm ngoại tệ, đạt khoảng 399 tỉ USD. Mátxcơva ước tính có khoảng 300 tỉ USD tài sản chủ quyền của Nga đang bị phong tỏa ở nước ngoài.