 |
| Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đồng Nai) thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Ảnh: VPQH |
Giúp doanh nghiệp Việt Nam thực sự tham gia vào chuỗi giá trị
Thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sáng ngày 2/11, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, bảo đảm chính sách ưu đãi thực sự tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế và tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) đánh giá cao Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã kịp thời thể chế hóa Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời tiếp thu nghiêm túc ý kiến thảo luận tại Tổ. Đại biểu cơ bản tán thành định hướng sửa đổi của dự thảo Luật.
Góp ý về chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đại biểu cho rằng dự thảo Luật đã tập trung ưu đãi vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, logistics quốc tế; đồng thời gắn ưu đãi với cam kết chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước.
Theo đại biểu, đây là bước chuyển đúng hướng. Để chính sách đạt mục tiêu, đại biểu cho rằng nên hoàn thiện các tiêu chí xác định dự án được hưởng ưu đãi. Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị không chỉ căn cứ vào quy mô vốn và thời hạn giải ngân, cần quy định ngưỡng vốn riêng theo từng nhóm lĩnh vực; tính chi phí nghiên cứu và phát triển, chi phí nhân lực trình độ cao vào quy mô đầu tư; đồng thời kết hợp quy mô vốn với trình độ công nghệ, giá trị gia tăng trong nước, hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng và mức độ liên kết.
Đối với cơ chế thu hồi ưu đãi, đại biểu đồng tình với nguyên tắc bắt buộc thu hồi và đề nghị thiết kế cơ chế xử lý tương xứng. Theo đó, trường hợp cố ý kê khai không trung thực hoặc không thực hiện cam kết phải thu hồi toàn bộ ưu đãi; trường hợp chậm thực hiện do nguyên nhân khách quan, biến động lớn của thị trường và công nghệ thì điều chỉnh mức ưu đãi, thu hồi phần tương ứng với nghĩa vụ chưa thực hiện.
Đại biểu nhấn mạnh, cơ chế này sẽ giúp chính sách vừa nghiêm, vừa khả thi, tránh để cơ quan thực thi phải lựa chọn tùy nghi.
Về thu hút FDI thế hệ mới, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, thành công không chỉ là thu hút được các tập đoàn lớn, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp Việt Nam thực sự tham gia vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đó.
Đại biểu nhấn mạnh: “Thu hút được các tập đoàn lớn là thành công bước đầu; để doanh nghiệp Việt Nam thực sự tham gia vào chuỗi giá trị của các tập đoàn đó mới là thành công có ý nghĩa lâu dài.”
Góp ý về quy định khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình nội địa hóa, đại biểu cho rằng công bố thông tin là cần thiết nhưng vấn đề quyết định là năng lực đáp ứng của doanh nghiệp trong nước.
Đại biểu đề nghị nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật đã công bố phải được đăng tải trên Cổng một cửa đầu tư quốc gia để doanh nghiệp trong nước khai thác miễn phí. Việc công bố thông tin cũng cần trở thành điều kiện để dự án được hỗ trợ chi phí phát triển nhà cung ứng.
 |
| Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) đánh giá cao Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã kịp thời thể chế hóa Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Ảnh: VPQH |
Đối với việc lựa chọn doanh nghiệp trong nước được hỗ trợ, đại biểu đề nghị công khai doanh nghiệp thụ hưởng, nội dung năng lực được nâng cao và chi phí tương ứng; đồng thời có cơ chế tham gia của hiệp hội ngành nghề, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa có tiềm năng.
Cách tiếp cận này nhằm tránh để chính sách chỉ phục vụ một số doanh nghiệp đã có quan hệ sẵn với nhà đầu tư lớn. Đại biểu cũng đề nghị mở rộng chính sách hỗ trợ chi phí tạo tài sản cố định từ lợi nhuận tái đầu tư cho doanh nghiệp trong nước thuộc diện ưu đãi đặc biệt, sử dụng lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư.
Theo đại biểu, doanh nghiệp trong nước cũng đứng trước lựa chọn chia lợi nhuận hay tái đầu tư. Việc áp dụng bình đẳng chính sách hỗ trợ sẽ phù hợp với nguyên tắc đối xử bình đẳng giữa các nhà đầu tư tại khoản 5 Điều 5 và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
Chủ động phòng ngừa đầu tư “núp bóng”, bảo đảm an ninh quốc gia
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Đồng Nai) thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Đại biểu đề nghị bổ sung chính sách ưu đãi đầu tư đối với phát triển công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh và công nghiệp lưỡng dụng, bảo đảm thống nhất với Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp đã được Quốc hội khóa XV thông qua.
Một nội dung được đại biểu Nguyễn Trung Kiên đặc biệt quan tâm là bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng đầu tư “núp bóng”, đầu tư chui, lợi dụng hoạt động đầu tư để vi phạm pháp luật, xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
Theo đại biểu, bên cạnh các nhà đầu tư chân chính, hoạt động đầu tư có thể bị lợi dụng để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát doanh nghiệp, hợp thức hóa dòng tiền bất hợp pháp, thâu tóm tài sản, doanh nghiệp và quyền kiểm soát các lĩnh vực, địa bàn nhạy cảm.
Các thủ đoạn có thể gồm nhờ người Việt Nam đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần; sử dụng nhiều tầng doanh nghiệp trung gian để che giấu chủ sở hữu thực sự; chia nhỏ tỷ lệ sở hữu nhằm né tránh thủ tục thẩm tra; chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân để che giấu nguồn gốc tài sản.
Đại biểu cho rằng, dự thảo Luật đã có những quy định quan trọng về đình chỉ, ngừng, chấm dứt hoạt động đầu tư gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến quốc phòng, an ninh; điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh khi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp; cũng như các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
Để có cơ chế phòng ngừa chủ động, xuyên suốt từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến quá trình thực hiện dự án, đại biểu đề nghị bổ sung quy định yêu cầu minh bạch chủ thể đầu tư, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư; không được lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát, hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có hoặc xâm phạm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội.
Đồng thời, bổ sung quy định cho phép cơ quan có thẩm quyền yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp và các bên liên quan trong trường hợp cần thiết, đặc biệt đối với giao dịch tại địa bàn, lĩnh vực nhạy cảm.
Đại biểu cũng đề nghị tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin giữa cơ quan đăng ký đầu tư với cơ quan thuế, hải quan và các cơ quan liên quan. Đồng thời, bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện dự án, nhất là khi có thay đổi về chủ sở hữu hưởng lợi, tỷ lệ góp vốn, người kiểm soát thực tế, nguồn vốn hoặc mục tiêu dự án có dấu hiệu bất thường.
Đối với các giao dịch có dấu hiệu liên quan đến rửa tiền, buôn lậu, lừa đảo hoặc xâm phạm an ninh quốc gia, cần có cơ chế chuyển thông tin, kiểm tra, xác minh và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo thẩm quyền, trình tự và điều kiện do pháp luật quy định.
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên nhấn mạnh: “Thiết kế điều trong Luật Đầu tư không vì yêu cầu khắt khe quá mà tạo ra rào cản đối với đội ngũ các nhà đầu tư chân chính nhưng cũng không vì mục tiêu thu hút đầu tư mà để các đối tượng lợi dụng hoạt động đầu tư xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.”
