 |
| Xây dựng thị trường tài chính hiện đại, đồng bộ, tạo động lực tăng trưởng đến năm 2045. Ảnh tạo bởi AI. |
Xây dựng thị trường tài chính có trình độ phát triển cao
Theo Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 do Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành, Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045 được phê duyệt với mục tiêu xây dựng thị trường tài chính phát triển đồng bộ, hiện đại, hội nhập với khu vực và thế giới.
Đề án xác định thị trường tài chính phải có cấu trúc cân đối, hợp lý, có khả năng huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển kinh tế - xã hội; phát huy vai trò là kênh cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, trở thành động lực thúc đẩy thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, liên tục đến năm 2045.
Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu xây dựng thị trường tài chính có trình độ phát triển cao, vận hành theo nguyên tắc thị trường, với hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, nhà đầu tư và cơ chế quản lý, giám sát đạt chuẩn quốc tế. Trong đó, thị trường chứng khoán giữ vai trò trọng yếu; hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiện đại; thị trường bảo hiểm phát triển bền vững; Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam từng bước trở thành cấu phần quan trọng trong kết nối dòng vốn, dịch vụ tài chính và các định chế tài chính trong khu vực.
Đề án đặt mục tiêu phát triển thị trường tài chính theo hướng cân bằng về cơ cấu, tăng cường sự liên kết và hỗ trợ giữa các cấu phần của thị trường. Trọng tâm là phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán theo hướng công khai, minh bạch, nâng cao quy mô và độ sâu của thị trường, tăng hiệu quả huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế; thúc đẩy huy động vốn thông qua chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng; đồng thời nâng cao năng lực hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán và các định chế tài chính trung gian.
Đề án cũng hướng tới phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên các nhà đầu tư tổ chức có tiềm lực tài chính như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm, qua đó tạo sự cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân.
Theo mục tiêu đến năm 2030, giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn và thị trường chứng khoán đạt khoảng 15% GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP; quy mô tổng tài sản các quỹ hưu trí tăng trưởng bình quân 11,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030.
Song song với phát triển thị trường vốn, Đề án xác định hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, nâng cao chất lượng tín dụng, phát triển ngân hàng số, thúc đẩy tài chính toàn diện và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Thị trường bảo hiểm được định hướng phát triển toàn diện, an toàn và bền vững, đóng góp tích cực cho ổn định tài chính, an sinh xã hội và đầu tư dài hạn.
Một trong những nội dung trọng tâm của Đề án là hiện đại hóa hạ tầng tài chính và thúc đẩy chuyển đổi số. Theo đó, Việt Nam sẽ thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại, đồng bộ, hoạt động thông suốt, tự chủ và kết nối với các hệ thống thanh toán song phương, đa phương của khu vực và thế giới chậm nhất vào năm 2028.
Đề án cũng đặt mục tiêu triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm trên thị trường chứng khoán cơ sở trong năm 2027; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, giám sát thị trường tài chính trong giai đoạn 2030-2035; đồng thời đưa vào vận hành hiệu quả các sản phẩm và thị trường mới, ban hành các cơ chế đột phá nhằm phát triển thị trường vốn cả về quy mô và tính thanh khoản.
8 nhóm giải pháp trọng tâm
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án đưa ra 8 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, chính sách thông qua việc rà soát, sửa đổi, bổ sung pháp luật chuyên ngành; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để xây dựng Luật về quản lý, giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính vào thời điểm phù hợp; tiếp tục hoàn thiện pháp luật về thanh tra, kiểm tra, giám sát trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và thị trường tài chính. Đồng thời rà soát, cập nhật các chiến lược phát triển đối với từng thị trường cấu phần gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và Trung tâm tài chính quốc tế.
Thứ hai, phát triển đa dạng sản phẩm và hàng hóa trên thị trường tài chính, bao gồm thị trường cổ phiếu, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán phái sinh, thị trường tiền tệ - tín dụng, bảo hiểm và thị trường tài sản mã hóa.
Đề án đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng lộ trình phát triển phân khúc vốn xanh thông qua các sản phẩm như cổ phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp xanh, các quỹ đầu tư ESG chuyên biệt; xây dựng bộ chỉ số chứng khoán xanh và nâng cấp các bộ chỉ số ESG theo chuẩn mực quốc tế nhằm hình thành hệ sinh thái đầu tư xanh.
Đối với thị trường trái phiếu Chính phủ, Đề án định hướng đa dạng hóa các sản phẩm như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, trái phiếu lãi suất thả nổi, trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát để đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư và nâng cao khả năng huy động vốn của Chính phủ.
Trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng, Đề án tiếp tục thúc đẩy tài chính toàn diện, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho người dân; hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa và các động lực tăng trưởng theo chủ trương của Chính phủ; thúc đẩy tín dụng xanh và đẩy mạnh cung cấp các sản phẩm, dịch vụ thông tin tín dụng trên môi trường số.
Thứ ba, phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng tái cấu trúc và nâng cao chất lượng. Đề án tập trung phát triển các quỹ đầu tư chứng khoán, đa dạng hóa các loại hình quỹ và bộ chỉ số chứng khoán; mở rộng hạn mức đầu tư quỹ mở, đa dạng hóa kênh phân phối chứng chỉ quỹ; khuyến khích hình thành các quỹ đầu tư dài hạn cho hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp sáng tạo và các dự án xanh.
Đối với nhà đầu tư cá nhân, Đề án khuyến khích tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, từng bước đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài; mở rộng khả năng tiếp cận thị trường theo lộ trình phù hợp.
Thứ tư, phát triển các định chế tài chính trung gian và tổ chức cung cấp dịch vụ. Đề án nghiên cứu hình thành các ngân hàng có quy mô lớn, đủ năng lực cạnh tranh trong khu vực; khuyến khích các ngân hàng thương mại có tầm quan trọng hệ thống áp dụng sớm các chuẩn an toàn tiệm cận Basel III từ năm 2026; đẩy mạnh xử lý nợ xấu, hạn chế sở hữu chéo và đổi mới phương thức giám sát theo hướng dựa trên rủi ro.
Thứ năm, hiện đại hóa hạ tầng thị trường và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin thông qua nâng cấp Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia, hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử; hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, thanh toán trên thị trường chứng khoán và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật để triển khai các sản phẩm mới theo lộ trình.
Thứ sáu, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và điều hành thị trường. Đề án yêu cầu tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng bền vững; tiếp tục đổi mới công tác giám sát ngân hàng theo chuẩn mực quốc tế và triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý thị trường vàng.
Thứ bảy, thúc đẩy hội nhập tài chính quốc tế, nâng hạng thị trường chứng khoán và triển khai Trung tâm tài chính quốc tế, góp phần tăng cường kết nối với thị trường tài chính khu vực và toàn cầu, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống tài chính - tiền tệ.
Thứ tám, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tài chính và phổ cập kiến thức tài chính. Đề án đặt mục tiêu xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao tại các trường đại học trọng điểm; phát triển đội ngũ chuyên gia trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo trong tài chính, an ninh mạng, dữ liệu lớn, quản trị rủi ro định lượng và tài chính quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường tài chính hiện đại.
