Ngành điều Việt Nam bứt phá xuất khẩu

Ngành điều Việt Nam bứt phá xuất khẩu.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hạt điều đạt 5,5 tỷ USD, đánh dấu bước tiến nổi bật của ngành nông nghiệp giá trị cao. Riêng tháng 01/2026, xuất khẩu nhân điều chế biến đạt 65.000 tấn, mang về 434 triệu USD, tăng 73,6% về lượng và 70,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh dịp Tết Nguyên đán, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc. Đáng chú ý, năm 2025, Trung Quốc vượt Mỹ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất hạt điều của Việt Nam với kim ngạch 1,115 tỷ USD, sự gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc đã góp phần bù đắp và duy trì đà tăng trưởng chung của toàn ngành.

Suốt nhiều năm, Việt Nam giữ vai trò trung tâm chế biến của thương mại điều thế giới. Hệ thống nhà máy phân bố tại Bình Phước, Đồng Nai, Bình Dương và khu vực Tây Nguyên tạo thành mạng lưới công nghiệp nông sản quy mô lớn, giải quyết việc làm cho hàng trăm nghìn lao động, đóng góp tích cực vào an sinh xã hội địa phương.

Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động, giá nguyên liệu tăng cao và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Ngành điều trong nhiều năm xuất khẩu với khối lượng lớn nguồn nguyên liệu trong nước suy giảm và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Tính riêng năm 2025, Việt Nam nhập khẩu khoảng 3,12 triệu tấn điều thô với tổng chi phí xấp xỉ 4,5 tỷ USD. Cùng với đó là áp lực cạnh tranh gia tăng từ các quốc gia châu Phi và Brazil, đây là những nước đẩy mạnh chế biến sâu và tăng thuế xuất khẩu điều thô.

Hiện, ngành điều đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc. Để đảm bảo nguồn cung dài hạn, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư trực tiếp vào vùng nguyên liệu tại châu Phi, ký kết hợp đồng thu mua dài hạn và xây dựng chuỗi cung ứng tích hợp. Trong nước, mô hình liên kết với hợp tác xã, bao tiêu sản phẩm được mở rộng nhằm ổn định nguồn cung và chia sẻ lợi ích với nông dân.

Giai đoạn 2026-2030, ngành điều định hướng chuyển đổi từ gia công khối lượng lớn sang hệ sinh thái giá trị gia tăng cao. Trọng tâm là phát triển các sản phẩm chế biến sâu như điều rang, điều tẩm vị, snack lành mạnh, bơ điều, sữa điều và protein thực vật. Mục tiêu đến năm 2030 kim ngạch xuất khẩu điều đạt 10,5 tỷ USD.

Năm 2026, ngành điều được dự báo tiếp tục thuận lợi khi nhu cầu hạt điều toàn cầu gia tăng, đặc biệt tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga và khu vực ASEAN. Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng sản phẩm có nguồn gốc thực vật cũng đang mở ra không gian tăng trưởng mới cho các dòng sản phẩm từ hạt điều.

Từ nền tảng công nghiệp chế biến sẵn có, cùng kinh nghiệm thương mại quốc tế và chiến lược nâng cao giá trị gia tăng, ngành điều Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào chu kỳ phát triển mới, bền vững và hiệu quả hơn.