 |
| Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) đánh giá cao Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo đã chuẩn bị hồ sơ dự án Luật công phu, với nhiều nội dung đại biểu đồng tình. Ảnh: VPQH |
Tạo cơ sở pháp lý ứng phó với tình huống khẩn cấp
Thảo luận tại Tổ sáng ngày 23/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, qua gần 20 năm thi hành, không phải lúc nào Nhà nước cũng cần đến biện pháp trưng mua, trưng dụng tài sản, nhưng Luật có ý nghĩa đặc biệt trong những thời điểm cam go, gay gắt, nhất là khi xảy ra thiên tai, mưa lũ hoặc đại dịch Covid-19, gây hậu quả nặng nề, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của nhân dân.
Trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh ngày càng khó lường, các loại tài sản cần huy động đa dạng hơn, trong khi tổ chức bộ máy chính quyền và nhiều quy định pháp luật đã thay đổi, việc sửa đổi Luật là cần thiết, cấp bách nhằm tạo cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng chủ động ứng phó với tình huống khẩn cấp. Đồng thời, bảo đảm việc huy động tài sản được thực hiện hợp lý, hạn chế những xáo trộn, thiệt hại không đáng có đối với người dân và doanh nghiệp.
Đại biểu ghi nhận dự thảo Luật đã bổ sung nguyên tắc hạn chế tối đa ảnh hưởng đến việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu phục vụ người dân. Đại biểu đề nghị làm rõ cách thức thực hiện trong thực tế.
“Trong hoạn nạn, ‘Một miếng khi đói bằng một gói khi no’”, đại biểu Vũ Văn Tiến nhấn mạnh, việc huy động được nguồn lực đúng lúc, đúng chỗ có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Yêu cầu đặt ra là phải giải quyết được nhu cầu trước mắt mà không làm phát sinh những khó khăn, hệ lụy khác.
Từ đó, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ hơn tác động của chính sách đối với các nhóm tài sản đang trực tiếp phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và trợ giúp xã hội. Khi quyết định trưng dụng, cần xem xét khả năng sử dụng tài sản thay thế, phạm vi và thời gian thực sự cần thiết, đồng thời có phương án duy trì hoạt động cung cấp dịch vụ ở mức phù hợp.
Đại biểu cũng lưu ý, trong những tình huống phải quyết định ngay để bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người, không thể đặt ra các điều kiện cứng nhắc làm chậm việc ứng phó. Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm khắc phục ảnh hưởng, khôi phục hoạt động thiết yếu ngay khi điều kiện cho phép.
 |
| Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, việc sửa đổi Luật là cần thiết, cấp bách. Ảnh: VPQH |
Liên quan đến quyền của người có tài sản trưng mua, trưng dụng, đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, trong tình huống khẩn cấp, việc chấp hành quyết định phải được đặt lên hàng đầu, nghĩa vụ chấp hành và quyền được giải thích cần song hành với nhau.
Theo đó, đại biểu đề nghị cân nhắc quy định theo hướng người có tài sản được yêu cầu giải thích ngay khi nhận quyết định. Trường hợp cần thực hiện ngay thì việc giải thích có thể tiến hành đồng thời hoặc sau đó, nhưng không làm đình chỉ, trì hoãn việc thi hành.
Để hoàn thiện dự thảo, đại biểu đề nghị tiếp tục đánh giá tác động, làm rõ các phương án chính sách và cụ thể hóa những nội dung cốt lõi ngay trong Luật. Qua đó, bảo đảm huy động nguồn lực kịp thời, sử dụng đúng mục đích, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến đời sống người dân; đồng thời xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người có tài sản.
Bảo đảm cơ chế bồi thường, bảo toàn vốn nhà nước
Cũng tham gia góp ý về dự án Luật, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) đánh giá cao Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo đã chuẩn bị hồ sơ dự án Luật công phu, với nhiều nội dung đại biểu đồng tình.
Để nâng cao chất lượng dự án Luật, đáp ứng yêu cầu cấp thiết của thực tiễn và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đại biểu tập trung góp ý 2 nhóm vấn đề liên quan đến cơ chế bồi thường đối với hệ thống tài sản đồng bộ đang vận hành và việc xử lý hậu quả tài chính đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước.
Theo đại biểu, trong nền kinh tế số và hệ thống hạ tầng hiện đại, tài sản viễn thông, năng lượng hay dữ liệu không tồn tại độc lập mà liên kết chặt chẽ thành một chuỗi vận hành liên tục. Để bảo đảm quyền tài sản hợp pháp của doanh nghiệp theo Hiến pháp và tạo sự yên tâm cho các nhà đầu tư hạ tầng, đại biểu đề xuất bổ sung quy định cho phép người có tài sản lựa chọn hình thức trưng dụng toàn bộ phân đoạn hệ thống cần thiết; hoặc Nhà nước bồi thường, hỗ trợ chi phí khôi phục vận hành hệ thống và chi phí ngừng việc tối thiểu cho người lao động trực tiếp vận hành bị ảnh hưởng.
Đề xuất trên áp dụng với hệ thống tài sản đồng bộ đang vận hành và việc trưng dụng một bộ phận tài sản làm ảnh hưởng đến khả năng vận hành bình thường của cả hệ thống.
Đối với nhóm vấn đề thứ hai, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề cập đến việc xử lý hậu quả tài chính, bảo toàn vốn nhà nước và loại trừ trách nhiệm quản lý đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước khi tài sản bị trưng mua, trưng dụng.
Theo đại biểu, các doanh nghiệp có vốn nhà nước trong những lĩnh vực như lương thực, xăng dầu, năng lượng, hóa chất, vật tư y tế là những đơn vị nắm giữ nguồn lực vật chất chiến lược của quốc gia. Khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc tình trạng khẩn cấp, đây là lực lượng nòng cốt đầu tiên chấp hành lệnh trưng mua, trưng dụng tài sản của Nhà nước.
Do đó, đại biểu đề xuất bổ sung quy định theo hướng xác định các khoản sụt giảm doanh thu, giảm lợi nhuận, chi phí phát sinh và khoản chênh lệch âm giữa tiền trưng mua, tiền bồi thường với giá trị ghi sổ kế toán của tài sản, phát sinh do thực hiện quyết định trưng mua, trưng dụng đối với doanh nghiệp có vốn nhà nước, là nguyên nhân khách quan.
Các khoản này được đề xuất loại trừ khi đánh giá mức độ bảo toàn vốn, xếp loại doanh nghiệp, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người quản lý doanh nghiệp và người đại diện phần vốn nhà nước; đồng thời được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.
Các kiến nghị trên hướng tới hoàn thiện cơ chế pháp lý để việc huy động tài sản trong tình huống khẩn cấp vừa đáp ứng yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
