Kinh tế Việt Nam trước ngưỡng tăng trưởng hai con số năm 2026

Nền tảng cho một năm mới bứt phá

Năm 2025 vừa qua, kinh tế thế giới tiếp tục vận động trong trạng thái phân mảnh sâu sắc, khi chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ và chính sách tiền tệ giữa các nền kinh tế lớn phân hóa rõ rệt. Trong bối cảnh nhiều bất định chồng chất, việc Việt Nam duy trì được ổn định kinh tế vĩ mô trở thành điểm tựa quan trọng, giúp nền kinh tế giữ nhịp tăng trưởng và củng cố niềm tin thị trường trong suốt năm qua.

Tổng kim ngạch thương mại năm 2025 vượt mốc 900 tỷ USD.

Lạm phát được kiểm soát trong giới hạn mục tiêu, các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm, tạo dư địa nhất định cho điều hành chính sách. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, năm 2025 có thể xem là giai đoạn "giữ nhịp", khi tăng trưởng và ổn định không còn đặt trong thế đối nghịch mà hỗ trợ lẫn nhau. Kết quả này phản ánh sự linh hoạt trong điều hành và khả năng thích ứng tương đối tốt của khu vực doanh nghiệp.

Quy mô nền kinh tế tiếp tục được mở rộng nhanh chóng, trở thành một điểm nhấn quan trọng của năm 2025. GDP danh nghĩa ước đạt trên 510 tỷ USD, tăng mạnh so với mức khoảng 346 tỷ USD năm 2020, qua đó nâng thứ hạng kinh tế của Việt Nam trên bản đồ toàn cầu. Cùng với sự gia tăng về quy mô, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, khi tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ ngày càng chiếm ưu thế.

Sự chuyển dịch cơ cấu phản ánh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa được đẩy mạnh, đồng thời cho thấy nền kinh tế đang từng bước giảm phụ thuộc vào các khu vực có giá trị gia tăng thấp. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam không chỉ mở rộng quy mô mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, quá trình này cũng đòi hỏi cải cách mạnh mẽ hơn về thể chế, nguồn nhân lực và năng suất lao động.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng nổi bật của nền kinh tế. Tổng kim ngạch thương mại năm 2025 vượt mốc 900 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có quy mô thương mại lớn trên thế giới. Cán cân thương mại duy trì trạng thái xuất siêu, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tỷ giá và củng cố dự trữ ngoại hối, qua đó nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng xuất khẩu đang dần khai thác hết dư địa tăng trưởng ngắn hạn, nhất là trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro. Điều này đặt ra yêu cầu phải tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới mang tính bền vững hơn. Trong bối cảnh đó, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, với mức tăng gần 27% vốn ngân sách Nhà nước đến hết tháng 11/2025, cao nhất trong nhiều năm.

Song song với đầu tư hạ tầng vật chất, cải cách thể chế và chuyển đổi số nổi lên như trụ cột mới của quản trị quốc gia hiện đại. Theo ông Shantanu Chakraborty - Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam, thành công kinh tế năm 2025 đến từ sự kết hợp hài hòa giữa chính sách trong nước kịp thời và môi trường quốc tế tương đối thuận lợi. Những nỗ lực cải cách quyết liệt đã tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

Phép thử về chất lượng phát triển và thể chế

Bước sang năm 2026, bối cảnh kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro. OECD và IMF đều dự báo tăng trưởng toàn cầu có xu hướng chậm lại, trong khi UNCTAD nhận định kinh tế thế giới vẫn duy trì mức tăng thấp, khoảng 2,6%. Trong nước, áp lực lạm phát, lãi suất và nhu cầu vốn cho tăng trưởng gia tăng, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với điều hành chính sách vĩ mô.

Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội, thách thức lớn nhất của năm 2026 không chỉ nằm ở việc duy trì tốc độ tăng trưởng, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng. Ông phân tích, tăng trưởng năm 2025 dựa nhiều vào xuất khẩu và đầu tư công, trong khi dư địa của hai động lực này trong năm 2026 có xu hướng thu hẹp. Vì vậy, cải cách thể chế và nâng cao năng suất phải trở thành động lực trung tâm.

Từ góc độ thị trường tài chính, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng Việt Nam vẫn còn dư địa chính sách tài khóa khi tỷ lệ nợ công ở mức thấp so với khu vực. Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn lực cần có trọng tâm, tránh dàn trải. Để đạt tăng trưởng hai con số trong thời gian dài, nền kinh tế không thể tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng mà cần đa dạng hóa các kênh dẫn vốn trung và dài hạn.

Theo TS. Cấn Văn Lực, thị trường chứng khoán cần được nâng tầm để trở thành kênh huy động vốn chủ lực cho doanh nghiệp. Việc phát triển thị trường vốn không chỉ giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng mà còn nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Đây là điều kiện cần để duy trì tăng trưởng cao gắn với ổn định tài chính trong trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh tiếp tục được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng. Các chuyên gia cho rằng việc cải thiện thực chất môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm tính ổn định và nhất quán của chính sách sẽ góp phần củng cố niềm tin thị trường. Khi niềm tin được khơi thông, dòng vốn đầu tư và tiêu dùng trong nước sẽ được kích hoạt mạnh mẽ hơn.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi nỗ lực vượt bậc, cải cách thể chế được xem là "chìa khóa của chìa khóa". Việc triển khai hiệu quả các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, hoàn thiện khung khổ pháp lý và tháo gỡ kịp thời các nút thắt phát sinh trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp sẽ có ý nghĩa quyết định đối với kết quả tăng trưởng năm 2026.

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 là thách thức lớn nhưng không phải bất khả thi. Với nền tảng kinh tế được củng cố trong năm 2025, cùng quyết tâm cải cách thể chế, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam có cơ hội tạo bước chuyển mới về chất lượng tăng trưởng, hướng tới phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.