Khơi thông nguồn lực ngoài ngân sách: Thêm dư địa cho tăng trưởng

Hoàn thiện thể chế PPP, khơi thông nguồn lực xã hội

Không chỉ dừng ở việc sửa đổi, bổ sung các quy định, việc xây dựng và ban hành 17 văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn 2021-2025 đã góp phần hình thành hành lang pháp lý ngày càng đồng bộ, tiệm cận thông lệ quốc tế và tạo nền tảng quan trọng để khu vực tư nhân yên tâm tham gia đầu tư phát triển. Các văn bản pháp luật liên quan đến PPP được ban hành, sửa đổi và bổ sung nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc triển khai các dự án PPP trong nhiều lĩnh vực.

Khi cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, ký kết và thực hiện hợp đồng PPP được chuẩn hóa, tính công khai, minh bạch được nâng lên, rủi ro pháp lý từng bước được giảm thiểu thì niềm tin của doanh nghiệp cũng được củng cố. Điều quan trọng hơn là nhiều cơ chế vốn được xem là “nút thắt” trong thu hút đầu tư tư nhân đã từng bước được tháo gỡ, đặc biệt là cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Đây chính là điều kiện then chốt để khơi thông nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.

Từ nền tảng thể chế đó, mô hình PPP đang ngày càng hiện diện rõ hơn trong nhiều lĩnh vực hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế. Sự tham gia của khu vực tư nhân vào các dự án giao thông, năng lượng, cấp thoát nước hay xử lý môi trường không chỉ giúp giảm áp lực cho ngân sách nhà nước mà còn tạo thêm động lực nâng cao hiệu quả đầu tư và chất lượng công trình. Điều này cho thấy khi môi trường đầu tư được cải thiện, thủ tục hành chính được đơn giản hóa và quyền lợi nhà đầu tư được bảo đảm tốt hơn thì nguồn lực xã hội sẽ được khơi dậy mạnh mẽ hơn.

Đáng chú ý, tư duy huy động nguồn lực không còn giới hạn ở các khu vực phát triển năng động mà đang được mở rộng tới nông nghiệp, nông thôn và những địa bàn khó khăn. Việc doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư vào hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, chế biến và bảo quản nông sản không chỉ nâng cao giá trị gia tăng mà còn thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững hơn.

Cùng với đó, định hướng phát triển xanh cũng được lồng ghép ngày càng rõ trong các chính sách đầu tư. Việc ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, năng lượng tái tạo hay nông nghiệp hữu cơ cho thấy mục tiêu thu hút đầu tư không còn đặt nặng số lượng mà hướng mạnh tới chất lượng, hiệu quả dài hạn và trách nhiệm với môi trường.

Có thể nói, các quy định mới về PPP đã trực tiếp tháo gỡ nhiều khó khăn trong thu hút vốn tư nhân, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài và tạo điều kiện triển khai rộng rãi mô hình PPP trong tất cả lĩnh vực. Nhiều cơ chế bảo đảm đầu tư như chia sẻ phần tăng, giảm doanh thu, bảo đảm cân đối ngoại tệ và bảo đảm quyền tài sản được bổ sung đã giúp tăng mức độ an toàn pháp lý và tính khả thi của các dự án PPP.

Chuyển mạnh sang thu hút dòng vốn chất lượng cao

Không chỉ đổi mới chính sách PPP, Bộ Tài chính đã tham mưu từng bước điều chỉnh chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài theo hướng chọn lọc hơn, thực chất hơn. Nếu trước đây ưu tiên hàng đầu là quy mô vốn thì nay trọng tâm đã chuyển sang chất lượng dòng vốn, trình độ công nghệ, năng lực quản trị và mức độ đóng góp cho tăng trưởng bền vững.

Sự dịch chuyển này phản ánh rõ qua xu hướng tập trung thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp chế biến chế tạo hiện đại, công nghệ thông tin, logistics và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng lớn. Điều đó không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế mà còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua quá trình liên kết, chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm quản trị từ khu vực FDI.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế ngày càng gay gắt, việc chủ động xây dựng các mô hình tăng trưởng mới đang cho thấy tầm nhìn dài hạn của Việt Nam. Các định hướng phát triển khu thương mại tự do, khu phi thuế quan hay khu công nghiệp chuyên biệt theo tiêu chuẩn quốc tế không đơn thuần là tạo thêm ưu đãi đầu tư mà còn nhằm hình thành môi trường kinh doanh có tính cạnh tranh khu vực, đủ sức hấp dẫn các dòng vốn chất lượng cao.

Đặc biệt, việc Bộ Tài chính trình Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết số 222/2025/QH15 về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được xem là bước đi có ý nghĩa chiến lược. Khi khung pháp lý cho trung tâm tài chính quốc tế từng bước được hoàn thiện, cơ hội thu hút các dòng vốn lớn trong lĩnh vực tài chính, công nghệ tài chính và dịch vụ cao cấp cũng được mở rộng, tạo tiền đề để nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới tài chính toàn cầu.

Cùng với hoàn thiện chính sách, công tác xúc tiến đầu tư tiếp tục được triển khai theo hướng thực chất, hiệu quả và đồng hành cùng doanh nghiệp. Bộ Tài chính hiện đang xây dựng nhiều đề án lớn trình Bộ Chính trị như Đề án “Thúc đẩy đầu tư sang Lào”, Đề án “Phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”, Đề án “Khu thương mại tự do”; đồng thời phát huy vai trò đầu mối xúc tiến đầu tư trong các hoạt động đối ngoại cấp cao, tổ chức nhiều diễn đàn, tọa đàm và tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp quốc tế.

Những chuyển động mạnh mẽ trong hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển đang tạo ra nền tảng quan trọng để huy động hiệu quả các nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước. Đây không chỉ là giải pháp phục vụ tăng trưởng trước mắt mà còn là bước chuẩn bị căn cơ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo dư địa phát triển bền vững cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.