 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh yêu cầu giữ rõ ranh giới giữa nguồn thu nhà nước và hoạt động tài chính doanh nghiệp khi xử lý các khoản Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước. Ảnh: VPQH |
Thu hẹp phạm vi áp dụng dịch vụ dầu khí kỹ thuật công nghệ cao
Chiều ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi. Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát toàn diện dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế có liên quan, đồng thời bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Dự thảo tiếp tục theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Về thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) và các công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, Chính phủ tiếp thu theo hướng chỉ điều chỉnh các hoạt động CCS gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí; đồng thời làm rõ quyền của nhà thầu đối với tín chỉ carbon và trách nhiệm giám sát, quan trắc, khắc phục sự cố sau khi đóng mỏ.
Đối với năng lượng ngoài khơi, dự thảo Luật chỉ điều chỉnh các công trình phục vụ trực tiếp cho hoạt động dầu khí, khuyến khích sử dụng chung hạ tầng sẵn có nhưng phải bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí.
Về dịch vụ dầu khí kỹ thuật công nghệ cao, Chính phủ thu hẹp phạm vi áp dụng đối với dịch vụ công nghệ cao phục vụ trực tiếp hoạt động điều tra cơ bản và hoạt động dầu khí thượng nguồn, đồng thời bổ sung các tiêu chí xác định cụ thể. Các ưu đãi về đầu tư, thuế, đất đai được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành, tập trung khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng, làm chủ và chuyển giao công nghệ.
Đáng chú ý, về phân cấp, phân quyền và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Chính phủ chỉnh lý theo hướng phân định rõ chức năng của Tập đoàn, tách bạch hoạt động điều tra cơ bản, vai trò nhà đầu tư và các chức năng đặc thù do Nhà nước giao.
Dự thảo cũng bổ sung cơ chế hậu kiểm, yêu cầu Tập đoàn định kỳ báo cáo cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí là Bộ Công Thương. Đối với các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh, bất khả kháng, một số thẩm quyền vẫn do cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí phê duyệt nhằm bảo đảm sự kiểm soát trực tiếp của Nhà nước.
Về chính sách ưu đãi và khai thác tận thu, Chính phủ tiếp tục giữ các mức ưu đãi đặc thù nhằm bảo đảm tính ổn định, khả năng dự báo của môi trường đầu tư; đồng thời làm rõ thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ đối với các dự án đặc biệt quan trọng.
Ưu đãi nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR) được giới hạn không quá 10% chi phí thu hồi bổ sung. Phương pháp xác định hiệu quả đầu tư tối thiểu đối với mỏ cận biên sẽ được quy định chi tiết. Đối với khai thác tận thu, dự thảo bổ sung cơ chế xử lý quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn khi thiếu hoặc thừa, bảo đảm trách nhiệm môi trường.
 |
| Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: VPQH |
Về hợp đồng dầu khí, Chính phủ làm rõ nguyên tắc phân định trường hợp phải điều chỉnh hợp đồng và các trường hợp gia hạn. Thời hạn gia hạn phục vụ nâng cao hệ số thu hồi dầu không quá 15 năm. Các trường hợp liên quan đến quốc phòng, an ninh hoặc bất khả kháng được cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí xem xét, chấp thuận.
Đối với kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí (ODP), kế hoạch khai thác sớm (EDP), kế hoạch phát triển mỏ dầu khí (FDP), Chính phủ khẳng định đây là các hồ sơ đặc thù của ngành dầu khí, có thể thay thế báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo khả thi để tránh trùng lặp hồ sơ, nhưng không miễn trừ việc tuân thủ pháp luật về đất đai, môi trường, quốc phòng, an ninh và pháp luật chuyên ngành khác.
Về xử lý chi phí của Tập đoàn, Chính phủ làm rõ nguồn kinh phí điều tra cơ bản về dầu khí, các chi phí Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước, tách bạch với tài chính doanh nghiệp. Đồng thời, bổ sung cơ chế chuyển tiếp để xử lý các chi phí thực hiện thay Nhà nước phát sinh trước khi Luật Dầu khí năm 2022 có hiệu lực.
Cần kiểm soát chặt quyền lực, minh bạch từng khoản chi phí
Thẩm tra dự thảo Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo cho biết, dự thảo đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung, trong đó có khái niệm “hoạt động dầu khí”; thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam; hoạt động CCS gắn với hoạt động dầu khí; phát triển công trình ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí; chính sách ưu đãi; khai thác tận thu; hợp đồng dầu khí và cơ chế xử lý chi phí cho Tập đoàn.
Về phân cấp, phân quyền cho Bộ Công Thương và giao quyền cho Tập đoàn, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính cho rằng, với sự thay đổi mô hình quản lý và thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn đối với hoạt động dầu khí thượng nguồn, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính đề nghị Chính phủ chú trọng xây dựng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm quy định rõ cơ chế, quy trình phối hợp.
Theo cơ quan thẩm tra, việc phân quyền quyết định phải gắn với phân quyền trách nhiệm của Bộ Công Thương nhưng vẫn bảo đảm thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan có liên quan; tổ chức thực hiện phải bảo đảm thuận lợi, hiệu quả, thông suốt, để các dự án nhanh chóng được triển khai trong thực tế, nhất là các dự án phát triển mỏ dầu khí có chuỗi đồng bộ trên đất liền và trên biển.
Đối với cơ chế xử lý chi phí cho Tập đoàn, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính lưu ý Chính phủ đã khẳng định tính chất đặc thù, rủi ro cao của hoạt động dầu khí và nguyên tắc cần có cơ chế xử lý, hoàn trả hoặc bù đắp các chi phí hợp lý, hợp lệ mà Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của Nhà nước. Cơ chế này không áp dụng đối với thiệt hại phát sinh do vi phạm pháp luật, vi phạm quy định về quản lý vốn nhà nước, lỗi cố ý hoặc hành vi gây thất thoát, lãng phí vốn, tài sản nhà nước.
Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính đề nghị khi ban hành văn bản hướng dẫn phải có cơ chế kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm các khoản chi phí Tập đoàn thực hiện thay nghĩa vụ của nước chủ nhà được xử lý minh bạch, đúng quy định.
Đối với các nghĩa vụ đã được Tập đoàn thực hiện thay trước ngày Luật Dầu khí số 12/2022/QH15 có hiệu lực nhưng chưa được xử lý chi phí, Chính phủ cần chỉ đạo các cơ quan hữu quan thực hiện đầy đủ trách nhiệm báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo quy định chuyển tiếp.
Về CCS, Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính cho rằng các quy định mang tính nguyên tắc tại Luật Dầu khí về CCS gắn với hoạt động dầu khí tạo cơ sở pháp lý ban đầu. Chính phủ cần tiếp tục nghiên cứu, quy định đầy đủ, cụ thể việc triển khai CCS, đặc biệt là giai đoạn sau khi kết thúc hoạt động khai thác dầu khí. Đồng thời, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý toàn diện về CCS, triển khai các dự án CCS độc lập và dự án năng lượng ngoài khơi độc lập, bảo đảm tính tổng thể, dài hạn, đầy đủ cơ sở pháp lý và tính khả thi.
 |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH |
Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu giữ rõ ranh giới giữa nguồn thu của Nhà nước và hoạt động tài chính của doanh nghiệp khi xử lý các khoản Tập đoàn thực hiện nghĩa vụ thay Nhà nước.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, khoản 4 Điều 60 cho phép sử dụng nguồn tiền từ bán phần sản phẩm dầu khí của nước chủ nhà để xử lý một số nghĩa vụ trước khi xác định phần lãi của nước chủ nhà nộp ngân sách. Chính phủ giải trình đây không phải khoản chi ngân sách mới mà là cơ chế xác định giá trị ròng của phần nước chủ nhà; cách giải thích này được cho là hợp lý.
Tuy nhiên, do cơ chế tác động trực tiếp đến nguồn thu Nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị khi quy định chi tiết phải bảo đảm từng khoản được xử lý có căn cứ, chứng từ, hạch toán riêng và kiểm tra, kiểm toán đầy đủ; chỉ xử lý đúng các nhóm nghĩa vụ mà luật quy định.
“Như vậy thì vừa không để Tập đoàn phải lấy vốn kinh doanh thực hiện nghĩa vụ của Nhà nước và vừa đảm bảo tính minh bạch của nguồn thu”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu.
Đối với các nghĩa vụ phát sinh trước Luật Dầu khí năm 2022, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát, chốt đầy đủ danh mục, số liệu và xử lý dứt điểm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, không để quy định chuyển tiếp kéo dài thành một cơ chế thường xuyên.
Tiếp thu các ý kiến, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo xây dựng các quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật, bảo đảm quy định đầy đủ, cụ thể các nội dung về phân cấp, phân quyền cho Bộ Công Thương và giao quyền cho Tập đoàn, đặc biệt là cơ chế giám sát, kiểm soát.
Về xử lý chi phí cho Tập đoàn, Chính phủ sẽ đưa ra các nguyên tắc xử lý minh bạch, vừa không ảnh hưởng đến nguồn thu Nhà nước, vừa không ảnh hưởng đến nguồn lực của Tập đoàn. Đồng thời, rà soát những vấn đề phát sinh trước năm 2022 để xử lý triệt để, tránh phải xử lý bằng cơ chế chuyển tiếp trong dài hạn.
Về CCS, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý toàn diện để triển khai các dự án CCS độc lập, các dự án năng lượng ngoài khơi độc lập, bảo đảm tính tổng thể, dài hạn, đầy đủ cơ sở pháp lý và khả thi.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp, ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế Tài chính và các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo.
Trên cơ sở kết quả phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi sau khi được tiếp thu, chỉnh lý theo kết luận phiên họp. Chính phủ chịu trách nhiệm toàn diện đối với việc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm tiến độ, chất lượng cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp, trình Quốc hội chậm nhất ngày 21/8/2026 để xem xét, biểu quyết thông qua theo chương trình kỳ họp.
