|
Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định văn hóa là một động lực phát triển bền vững đất nước |
Quan điểm mới, bao quát toàn diện
Đến Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam không còn từ “tinh thần” mà đã gợi mở một nhận thức mới. Đó là để phát triển bền vững đất nước, văn hóa phải trở thành, phải là nền tảng vững chắc của sự phát triển đó. “Đây là một quan điểm sâu và mới, bao quát toàn diện vai trò của văn hóa”, GS. TS. Đinh Xuân Dũng cho biết.
GS. TS. Đinh Xuân Dũng phân tích, kể từ luận điểm “làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người” trong Nghị quyết TW 5 (năm 1998), Nghị quyết số 80-NQ/TW tiếp tục đào sâu hơn, nêu yêu cầu và nhiệm vụ cụ thể hơn nữa, không dừng lại ở các quan hệ xã hội, mà đặt ra đòi hỏi mới: “Văn hóa phải ”thấm sâu“ từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”.
Cụ thể và bao quát hơn nữa, song mang tính chiến lược, Nghị quyết số 80-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu có tính nguyên tắc: “Văn hóa phải thấm sâu vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao, bảo đảm đồng bộ, tương hỗ với các chính sách, giải pháp đột phá về phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số”.
“Nhiều năm qua, chúng ta đã kiên trì, nỗ lực triển khai thực hiện quan điểm ”thấm sâu“ này, song kết quả còn nhiều hạn chế. Những biểu hiện như ”thiếu văn hóa, dưới văn hóa, thậm chí phản văn hóa, vô văn hóa“ chưa được ngăn chặn, có khi còn gia tăng đáng lo ngại. Từ thực tiễn đó, nội dung trên của Nghị quyết 80 là một đòi hỏi cao, một thử thách gay gắt đối với nhiệm vụ phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới”, GS. TS. Đinh Xuân Dũng nêu rõ.
Ưu tiên ngành có lợi thế, dư địa phát triển lớn
Theo TS. Phạm Hùng Tiến, Trưởng Bộ môn Kinh doanh quốc tế, trường Đại học Đại Nam, một trụ cột trong tư duy phát triển văn hóa là phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Hiện nay, mức đóng góp của lĩnh vực văn hóa vào GDP của Việt Nam vẫn ở mức khiêm tốn so với tiềm năng và so với nhiều quốc gia trong khu vực. Để đạt được các mục tiêu đặt ra cho giai đoạn đến năm 2030 và xa hơn, công nghiệp văn hóa cần duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10% mỗi năm.
Để thực hiện được mục tiêu trên, theo TS. Phạm Hùng Tiến, đòi hỏi phải xác định rõ các lĩnh vực trọng tâm, ưu tiên những ngành có lợi thế và dư địa phát triển lớn như điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế sáng tạo…
TS. Phạm Hùng Tiến gợi ý, Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế về chính sách, đầu tư và xây dựng thương hiệu trong các lĩnh vực trên; qua đó từng bước hình thành các tập đoàn công nghiệp văn hóa và cụm sáng tạo quy mô lớn, đủ sức cạnh tranh quốc tế và đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong khi đó, để huy động hiệu quả các nguồn lực và ứng dụng những công nghệ đột phá, TS. Phạm Hùng Tiến cho rằng vai trò dẫn dắt của Đảng, Nhà nước là không thể thay thế.
Trưởng Bộ môn Kinh doanh quốc tế, trường Đại học Đại Nam cho rằng, việc Bộ Chính trị chủ trương bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa, bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hàng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn thể hiện rõ quyết tâm chính trị và tầm nhìn chiến lược đối với lĩnh vực này.
Ngoài nguồn lực từ ngân sách, TS. Phạm Hùng Tiến cũng đề nghị đa dạng hóa các hình thức hợp tác công – tư, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào phát triển công nghiệp văn hóa.
Ngoài ra, TS. Phạm Hùng Tiến đề xuất đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến quảng bá và tiêu thụ các sản phẩm văn hóa; đồng thời, cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật về nghệ thuật, văn hóa và bản quyền theo thông lệ quốc tế và xây dựng bộ chỉ số văn hóa quốc gia để đo lường hiệu quả hoạt động và định hướng chiến lược phát triển dài hạn.
