 |
| Kết nối đường vào cảng đảm bảo tạo thuận lợi cho hàng hóa xuất nhập khẩu. Ảnh: T.H |
Thúc đẩy thương mại số, giảm chi phí logistics
Tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây, từ những khó khăn bất cập của các ngành hàng, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) đã kiến nghị nhiều giải pháp nhằm giảm chi phí logistcis, thúc đẩy các mặt hàng xuất khẩu tỷ USD.
Theo ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Thường vụ, Tổng thư ký VLA, phụ trách logistics nông nghiệp, trong bối cảnh các tiêu chuẩn như CBAM, EUDR, ESG hay Net Zero đã trở thành “ngôn ngữ thương mại” mới của thế giới, doanh nghiệp muốn duy trì các thị trường khắt khe như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản cần chứng minh chất lượng bằng dữ liệu từ vùng trồng, hành trình logistics đến dấu chân carbon.
Từ đó, VLA đề xuất các hiệp hội ngành hàng phối hợp triển khai giải pháp “Hộ chiếu số”, phổ cập minh bạch dữ liệu cho ít nhất 5% sản phẩm chủ lực chưa đáp ứng yêu cầu tuân thủ, góp phần hạn chế suy giảm và tăng thêm ít nhất 1% tổng kim ngạch xuất khẩu theo chỉ tiêu Chính phủ giao.
Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống, VLA đề xuất mở rộng xuất khẩu sang ASEAN, Trung Đông, châu Phi và thị trường Halal thông qua thương mại số.
Theo đó, VLA kiến nghị các hiệp hội ngành hàng hợp tác chuẩn hóa và kết nối liên thông dữ liệu giữa doanh nghiệp, đơn vị logistics, cơ quan Hải quan và cơ quan kiểm dịch, hình thành hệ sinh thái số thống nhất với nguyên tắc “nhập dữ liệu một lần, dùng cho toàn bộ hành trình”.
VLA cam kết đưa hệ thống vào vận hành từ tháng 9/2026 nhằm đón nhu cầu tiêu thụ cuối năm, hướng tới tăng ít nhất 1% giá trị xuất khẩu nếu được triển khai và nhân rộng.
Đối với bài toán chi phí logistics, ông Trần Chí Dũng cho rằng mỗi giờ chờ tại cảng, tình trạng thiếu container lạnh trong mùa cao điểm hay các khoản phụ phí phát sinh đều làm giảm giá trị nông sản Việt Nam. Giảm chi phí logistics cũng đồng nghĩa nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
VLA cho biết sẽ phát huy mạng lưới đối tác toàn cầu để đối thoại với các hãng tàu, hãng hàng không, bình ổn giá cước, tối ưu vận tải container và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng lạnh.
Mục tiêu là giảm ít nhất 3% tổng chi phí logistics đối với các mặt hàng chủ lực, qua đó góp phần tăng tới 2% tổng kim ngạch xuất khẩu nếu được áp dụng rộng rãi.
Đồng thời, VLA kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng phối hợp cùng cộng đồng doanh nghiệp triển khai các giải pháp giảm chi phí logistics.
Đề xuất xây dựng hạ tầng dữ liệu và luồng xanh logistics
Một kiến nghị khác được VLA đưa ra là đẩy nhanh xây dựng hạ tầng xác thực dữ liệu xuất khẩu nông sản. Theo VLA, việc thiếu hệ thống liên thông từ vùng trồng, logistics, kiểm dịch, chứng nhận carbon đến hải quan khiến doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nhiều bộ hồ sơ khác nhau, làm chậm quá trình tiếp cận thị trường.
Hiệp hội đề xuất xây dựng hạ tầng xác thực dữ liệu xuất khẩu nông sản như một “hạ tầng mềm” quyết định vị thế thương mại của nông sản Việt Nam, đồng thời kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Chính phủ sớm ban hành cơ chế công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu xác thực số trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Theo VLA, giải pháp này hướng tới mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục và chứng từ, đẩy nhanh tốc độ luân chuyển các đơn hàng lớn.
Bên cạnh đó, VLA kiến nghị thí điểm ngay “Luồng xanh logistics xuyên biên giới” trên Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) qua Quảng Trị tại hai cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và La Lay, kết hợp kiểm dịch nhanh và hạ tầng kho bãi dã chiến để thúc đẩy xuất nhập khẩu nông sản trong quý III và quý IV/2026.
Về dài hạn, VLA đề xuất nghiên cứu phát triển mô hình Hub Logistics - Chế biến sâu - Kho lạnh thông minh tại Khu thương mại tự do Quảng Trị, gắn với Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị, Cảng hàng không Quảng Trị và cảng biển nước sâu Mỹ Thủy.
Đánh giá cao việc liên kết phát triển chuỗi logistcis, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch VLA cho rằng, sự phát triển của ngành logistics không thể đến từ nỗ lực của một doanh nghiệp hay một tổ chức, mà cần sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và các hiệp hội để xây dựng hệ sinh thái logistics đủ năng lực cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.
Theo ông Đào Trọng Khoa, trong thời gian tới VLA sẽ tập trung vào ba ưu tiên gồm thúc đẩy chuẩn hóa dịch vụ, nguồn nhân lực và dữ liệu; đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu Net Zero; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI để xây dựng hệ sinh thái logistics thông minh, có năng lực cạnh tranh quốc tế, góp phần giảm chi phí logistcis, thúc đẩy xuất khẩu...
