 |
| Ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên |
Đại biểu Phan Đức Hiếu: Báo cáo về việc bổ sung cũng như Báo cáo đánh giá tình hình, kết quả kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, cùng với 11 nhóm giải pháp mà Chính phủ đã đề xuất đã bám sát Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, cũng như Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 khoá XIV.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng, giai đoạn vừa qua là một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong điều hành kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh nhiều biến động, những kết quả đạt được là rất đáng trân trọng. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở các chỉ tiêu, mà còn ở sự thay đổi rất lớn về tư duy và tâm thế điều hành của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội cũng như các địa phương.
Có thể thấy rõ tinh thần điều hành ngày càng quyết liệt, quyết đoán và trong nhiều trường hợp là rất quả cảm. Đây là những yếu tố không thể hiện trực tiếp bằng con số, nhưng lại phản ánh bản lĩnh trong điều hành chính sách.
Tinh thần này là điểm rất quan trọng cần tiếp tục được phát huy trong giai đoạn tới, khi bối cảnh còn nhiều thách thức đòi hỏi sự chủ động, mạnh mẽ và linh hoạt hơn nữa trong quản lý, điều hành.
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, tôi đánh giá cao tinh thần thẳng thắn, không né tránh của Chính phủ khi chỉ rõ những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Nếu nhìn tổng thể, có thể thấy nền kinh tế vẫn đang đối mặt với một số vấn đề lớn.
Trước hết là tính bền vững của tăng trưởng vẫn còn là thách thức. Thứ hai là vấn đề về tính tự chủ của nền kinh tế. Và thứ ba là tính năng động của nền kinh tế chưa thực sự đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động khó lường.
Tôi nhấn mạnh yếu tố “tính năng động” bởi trong môi trường nhiều bất định như hiện nay, khả năng thích ứng nhanh, linh hoạt của nền kinh tế là rất quan trọng và cần được đặt trọng tâm hơn trong giai đoạn tới.
Một vấn đề nữa là hiệu quả của nền kinh tế. Chúng ta đã xác định rõ định hướng chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao chất lượng và hiệu quả. Tuy nhiên, đây cũng chính là thách thức lớn, đòi hỏi quyết tâm cải cách mạnh mẽ và liên tục trong thời gian tới.
Phóng viên: Hoàn thiện thể chế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ đề ra để tạo đột phá tăng trưởng. Những nội dung nào cần được tập trung để phát huy hiệu quả, thưa ông?
Đại biểu Phan Đức Hiếu: Tôi rất đồng tình với việc xác định hoàn thiện thể chế là một trong những đột phá chiến lược cho giai đoạn tới. Để chủ trương này đi vào thực chất, theo tôi cần lưu ý một số vấn đề.
Trước hết, về tư duy quản lý, cần từng bước chuyển mạnh từ quản lý theo kết quả sang quản lý theo quá trình. Hiện nay, nhiều hoạt động dù đạt hiệu quả tốt nhưng vẫn phải đi kèm rất nhiều thủ tục, hồ sơ mang tính hình thức. Trong khi đó, yêu cầu đặt ra là Nhà nước cần tập trung kiểm soát rủi ro trong quá trình, thay vì can thiệp quá sâu vào từng khâu.
Về phân cấp, phân quyền, tôi hoàn toàn ủng hộ chủ trương đẩy mạnh từ Trung ương xuống địa phương. Thêm vào đó, có thể xem xét tiến thêm một bước là mở rộng sang khu vực xã hội, tức là đẩy mạnh xã hội hóa một số dịch vụ công phù hợp.
Ví dụ, có thể nghiên cứu giao cho các hội, hiệp hội nghề nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ như cấp chứng chỉ hành nghề trong những lĩnh vực nhất định, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức này trong giám sát thực thi. Đây cũng là kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi Nhà nước và hiệp hội phối hợp hiệu quả sẽ giảm tải cho bộ máy và nâng cao chất lượng quản lý.
Về quyền tự do kinh doanh, cần tiếp tục làm rõ và nhất quán hơn nguyên tắc người dân và doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm hoặc không hạn chế. Theo tôi, cần chuyển mạnh sang tư duy “chọn bỏ” thay vì “chọn cho”, tức là Nhà nước chỉ quy định rõ danh mục ngành nghề cấm và ngành nghề kinh doanh có điều kiện, còn lại người dân và doanh nghiệp được tự do thực hiện.
Trong quá trình rà soát, hoàn thiện thể chế, cần tiếp tục coi trọng cơ chế tham vấn thực chất với cộng đồng doanh nghiệp. Bởi cách nhìn nhận về một quy định có phải là rào cản hay không giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thể khác nhau. Do đó, việc lắng nghe ý kiến doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao chất lượng chính sách.
|
| Vốn đầu tư công ngày càng được bố trí hướng không dàn trải, tập trung. Ảnh: internet |
Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh yếu tố tính bền vững của cải cách thể chế. Chúng ta đã có nhiều đợt cải cách mạnh mẽ, nhưng vẫn còn lo ngại về khả năng các rào cản có thể quay trở lại. Vì vậy, cần thiết lập cơ chế kiểm soát chất lượng văn bản quy phạm pháp luật ngay từ khâu ban hành, nhằm bảo đảm cải cách được duy trì ổn định, nhất quán và lâu dài.
Nếu làm tốt các nội dung này, tôi tin rằng cải cách thể chế sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Phóng viên: Với nhóm giải pháp phát triển khu vực doanh nghiệp - một động lực quan trọng của nền kinh tế, theo ông, cần tập trung vào những nội dung nào để tạo chuyển biến mạnh mẽ trong giai đoạn tới?
Đại biểu Phan Đức Hiếu: Tôi cho rằng, chúng ta đã xác định rất rõ vai trò của khu vực doanh nghiệp, từ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân đến khu vực FDI. Đây đều là những lực lượng rất quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát huy tốt hơn vai trò của từng khu vực. Theo tôi, một nền kinh tế năng động cần có hệ sinh thái doanh nghiệp phát triển hài hòa, trong đó doanh nghiệp lớn giữ vai trò dẫn dắt, còn cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò nền tảng, với sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ đóng góp vào sản xuất, kinh doanh, mà còn có ý nghĩa rất lớn về mặt xã hội. Trước hết là tạo việc làm, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Bên cạnh đó, khu vực này còn góp phần phân bổ thu nhập hài hòa hơn trong xã hội. Đồng thời, đây cũng là “cái nôi” để hình thành và phát triển các doanh nghiệp lớn trong tương lai.
Từ đó, tôi cho rằng cần tiếp tục có những chính sách đủ mạnh và phù hợp để thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.
Trước hết, có thể sớm nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng sát với thực tiễn hơn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực và cơ hội kinh doanh.
Cùng với đó, trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật, cần coi trọng việc đánh giá tác động đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mỗi quy định ban hành cần được xem xét kỹ lưỡng để bảo đảm không tạo ra những rào cản không cần thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, thúc đẩy mạnh hơn các cơ chế liên kết giữa doanh nghiệp nhỏ, vừa với doanh nghiệp lớn, hình thành các chuỗi giá trị. Có thể nghiên cứu các chính sách khuyến khích phù hợp, trong đó có các ưu đãi về thuế hoặc các hình thức hỗ trợ khác, nhằm tạo động lực cho sự kết nối này.
Khi có sự liên kết hiệu quả, khu vực doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững hơn và nâng cao được năng lực cạnh tranh.
Phóng viên: Thưa ông, đối với nhóm giải pháp về đầu tư công, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, cần tập trung vào những khâu nào để nâng cao hiệu quả dự án?
Đại biểu Phan Đức Hiếu: Trước hết, việc phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công là hoàn toàn đúng đắn. Cùng với đó là hiệu quả và tác động lan tỏa của các dự án.
Thực tế, chúng ta đã chuyển dịch tích cực thể hiện ở việc bố trí vốn đầu tư công trung hạn theo hướng không dàn trải, tập trung vào các công trình trọng điểm, có tính lan tỏa và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên.
Thời gian tới, cần tiếp tục chú trọng hơn nữa đến hiệu quả đầu tư. Trong bối cảnh nguồn lực có hạn nhưng nhu cầu rất lớn, việc lựa chọn dự án cần thực sự có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những công trình thiết yếu, mang lại giá trị gia tăng cao và tác động lan tỏa rõ rệt.
Bên cạnh đó, tôi cho rằng hiệu quả sử dụng các công trình sau đầu tư là vấn đề rất quan trọng. Không chỉ dừng ở việc xây dựng, mà cần quan tâm đến khai thác, vận hành, bảo trì để phát huy tối đa công năng của các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội.
Vì vậy, tôi cho rằng có thể nghiên cứu cơ chế phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành các công trình này, kể cả với các dự án do Nhà nước đầu tư hoặc hợp tác công - tư.
Theo đó, có thể xem xét mô hình Nhà nước giữ vai trò đầu tư, còn khu vực tư nhân tham gia quản lý, vận hành trên cơ sở bảo đảm mục tiêu và lợi ích chung. Khu vực tư nhân có nhiều lợi thế về tính linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng các công trình hạ tầng, mà còn góp phần phát huy tốt hơn nguồn lực đầu tư công, tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ hơn đối với tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
