Tin mới
A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Doanh nghiệp Việt ra biển lớn, bài toán không chỉ là tìm thị trường

Mở rộng kinh doanh ra nước ngoài mở thêm dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt, nhưng cơ hội chỉ có thể chuyển thành hiệu quả khi đi cùng năng lực lựa chọn thị trường, quản trị dòng tiền, kiểm soát rủi ro và kết nối nguồn lực quốc tế.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng, dòng vốn và thương mại toàn cầu đang dịch chuyển, mở rộng thị trường quốc tế trở thành hướng đi được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Tuy nhiên, bước ra nước ngoài không đơn thuần là tìm kiếm thêm đầu ra cho sản phẩm, mà đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị một chiến lược bài bản hơn, từ lựa chọn thị trường, nguồn vốn, phương thức gia nhập đến khả năng vận hành và quản trị rủi ro.

Đây cũng là vấn đề trọng tâm được đặt ra tại Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức ngày 18/11 với sự tham gia của các chuyên gia, cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, giai đoạn 2026-2030, hoạt động đầu tư và kinh doanh quốc tế chịu tác động đồng thời từ nhiều xu hướng lớn như tăng trưởng kinh tế phân hóa, rủi ro địa chính trị, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ và tài chính số, cùng quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Chuyên gia cho biết, kinh tế thế giới giai đoạn 2026-2030 được dự báo có thể tăng trưởng bình quân khoảng 3,2%, thấp hơn mức bình quân 4% của giai đoạn 2021-2025. Thương mại toàn cầu dự kiến tăng 4,6% trong năm 2026, trong khi đầu tư vào hạ tầng, năng lượng, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và bán dẫn tiếp tục mở ra những lĩnh vực có tiềm năng.

Dù vậy, cơ hội đi cùng những rủi ro ngày càng phức tạp, từ xung đột địa chính trị, chiến tranh thương mại và công nghệ, xu hướng bảo hộ đến áp lực lạm phát, lãi suất, nợ công và các vấn đề an ninh năng lượng, lương thực, chuỗi cung ứng, mạng - dữ liệu và tài chính.

Trong bối cảnh này, doanh nghiệp Việt không chỉ cần nhận diện thị trường tăng trưởng, mà còn phải đánh giá khả năng thích ứng trước những biến động khó dự báo, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường, đối tác hoặc chuỗi cung ứng.

Chọn đúng thị trường, kiểm soát dòng tiền trước khi mở rộng

Một trong những vấn đề cốt lõi khi vươn ra quốc tế là lựa chọn thị trường và xây dựng phương thức gia nhập phù hợp. Theo TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, doanh nghiệp cần sàng lọc thị trường theo các bước, bắt đầu từ điều kiện nhập khẩu, chứng từ, giấy phép và yêu cầu của kênh bán, trước khi so sánh nhu cầu, giá bán, khả năng tiếp cận người mua và chi phí thực tế.

1794974374288_1926176634209187645_7880126682721493213_4f571115b6e72ac27f2289c4ab1ceb86-55d3ea3a3b6981f738a2072e69ab7bb4.jpg

TS. Nguyễn Văn Hội gợi ý lựa chọn phương thức gia nhập theo vốn và năng lực

Thay vì dàn trải nguồn lực, doanh nghiệp nên tập trung vào một mặt hàng và một số thị trường dự kiến, kiểm tra khả năng đáp ứng điều kiện nhập khẩu, sau đó đánh giá nhu cầu thực, mức giá, biên lợi nhuận dự kiến và vốn phải ứng. Các dữ liệu về quy mô thị trường hay tăng trưởng xuất khẩu chưa đủ để quyết định gia nhập, nếu doanh nghiệp chưa xác minh được người mua và chi phí phục vụ thị trường.

Đáng chú ý, TS. Nguyễn Văn Hội đặt vấn đề kiểm soát vốn lưu động và dòng tiền ngay từ trước khi nhận đơn hàng. Doanh nghiệp cần tính toán đầy đủ giá vốn, logistics, hoa hồng, phí kênh bán, thuế và các chi phí chuẩn bị, duy trì như nhãn mác, bao bì, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ tuân thủ. Đồng thời, cần xác định lịch đặt cọc, chi trả, thu tiền và mức vốn thiếu hụt lũy kế lớn nhất có thể phát sinh.

Các kịch bản bất lợi như cước vận chuyển tăng, tỷ giá biến động hoặc người mua chậm thanh toán cũng cần được đưa vào tính toán. Ngưỡng biên đóng góp và mức vốn tối đa phải được xác định trước khi doanh nghiệp quyết định mở rộng.

Về phương thức gia nhập, doanh nghiệp có thể lựa chọn xuất khẩu gián tiếp, xuất khẩu trực tiếp, cấp phép, nhượng quyền, liên doanh hoặc thành lập pháp nhân, cơ sở tại nước ngoài. Mỗi phương thức có yêu cầu khác nhau về vốn, mức độ kiểm soát, thời gian triển khai và năng lực vận hành. Do đó, lựa chọn không nên chỉ dựa trên mục tiêu mở rộng quy mô mà phải tương thích với nguồn lực thực tế.

Cách tiếp cận thử nghiệm từng bước cũng được đặt ra: lựa chọn mặt hàng và phân khúc; xác minh người mua, thử mẫu, chào giá; hoàn thiện phương án và giao lô thử khi đủ điều kiện. Sau đó, doanh nghiệp đánh giá biên đóng góp thực tế, khả năng thu tiền đúng hạn, chất lượng giao hàng và tín hiệu mua lại để quyết định mở rộng, điều chỉnh hoặc tạm dừng.

Kết nối quốc tế phải hướng tới nâng cao nội lực

Bên cạnh bài toán thị trường và tài chính, nâng cao năng lực nội tại là điều kiện để doanh nghiệp Việt tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chia sẻ về kinh nghiệm hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc, TS. Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc (VKBIA), nhấn mạnh hướng tiếp cận kết nối nguồn lực quốc tế, mở rộng thị trường trên nền tảng hợp tác thực chất và nâng tầm doanh nghiệp thông qua công nghệ, quản trị, nhân lực và năng lực tham gia chuỗi giá trị.

Theo ông, nguồn lực quốc tế không chỉ là vốn, mà còn bao gồm công nghệ, tri thức, kinh nghiệm quản trị, hệ thống phân phối, tiêu chuẩn, mạng lưới đối tác và nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, thu hút nguồn lực cần gắn với khả năng chuyển hóa thành năng lực của doanh nghiệp Việt, thay vì chỉ dừng ở việc tiếp nhận đầu tư.

Kinh nghiệm kết nối doanh nghiệp Việt Nam với đối tác và hệ thống phân phối Hàn Quốc cũng cho thấy, sản phẩm muốn tiếp cận thị trường cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, bao bì, thời gian giao hàng và năng lực cung ứng ổn định. Mục tiêu không chỉ đưa hàng lên kệ, mà còn giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ quy trình tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu và phát triển năng lực cung ứng dài hạn.

Để thúc đẩy quá trình này, tham luận đề xuất chuyển hoạt động xúc tiến từ những sự kiện đơn lẻ sang cơ chế kết nối thường xuyên, có lựa chọn đối tác, chương trình làm việc cụ thể và theo dõi kết quả sau kết nối. Các mạng lưới doanh nghiệp theo ngành hàng, thị trường và địa phương có thể tạo thêm cơ hội hợp tác nếu kết nối đúng nhu cầu, thế mạnh và nguồn lực của các bên.

Thực tế, doanh nghiệp Việt đang từng bước mở rộng hiện diện quốc tế theo nhiều mô hình, từ xuất khẩu sản phẩm, cung ứng dịch vụ công nghệ đến đầu tư, vận hành hạ tầng và phát triển thương hiệu tại thị trường sở tại.

thumbnail-41f6ee6ad22d9d774f6cdf006e62d5a2.jpg

Cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Ảnh: Thanh Thanh

Dẫn các trường hợp Vinamilk, FPT, Viettel và Trung Nguyên Legend, TS. Đặng Thanh Phương (Khoa Quốc tế và Quản lý, Trường Đại học Thủy lợi) đã minh họa những hướng tiếp cận khác nhau của doanh nghiệp khi đầu tư ra nước ngoài..

Với Vinamilk, nền tảng mở rộng thị trường là chất lượng sản phẩm, khả năng thích ứng và hệ thống phân phối. Doanh nghiệp đã có mặt tại 67 thị trường, với kim ngạch xuất khẩu lũy kế hơn 3,9 tỷ USD. Riêng 9 tháng năm 2026, doanh thu từ thị trường nước ngoài đạt 12.148 tỷ đồng, trong đó xuất khẩu cho khách hàng bên ngoài đạt 5.861 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực công nghệ, FPT phát triển hoạt động cung ứng dịch vụ ra nước ngoài dựa trên chuyên môn, năng lực quản trị dự án, kiểm soát chất lượng và hỗ trợ khách hàng tại thị trường sở tại. Doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài của doanh nghiệp trong 9 tháng năm 2026 đạt 28.538 tỷ đồng, tăng 11,6% so với cùng kỳ.

Viettel là ví dụ về mô hình đầu tư và vận hành hạ tầng quốc tế. Doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh tại 10 thị trường, trong đó 7 thị trường dẫn đầu; sở hữu 45.000 trạm viễn thông ngoài Việt Nam và 220.000 km cáp quang. Phần slide bổ sung cũng đề cập việc Viettel trúng thầu phổ tần tại Dominica, mở ra thị trường thứ 11 khi chính thức vận hành.

Một hướng đi khác là phát triển thương hiệu gắn với văn hóa và trải nghiệm. Trung Nguyên Legend được dẫn làm ví dụ với hoạt động hiện diện bán lẻ tại Houston (Mỹ), khai trương tháng 3/2026, đưa cà phê, không gian và câu chuyện văn hóa vào trải nghiệm khách hàng.

Các trường hợp này cho thấy vươn ra nước ngoài không chỉ có một con đường. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ xuất khẩu, phát triển dịch vụ xuyên biên giới, đầu tư hạ tầng hoặc xây dựng hệ thống phân phối và thương hiệu tại thị trường sở tại. Tuy nhiên, như lưu ý trong tham luận, năng lực nội địa là nền tảng để thích ứng chứ không tự động bảo đảm thành công ở thị trường quốc tế.

Trong khi đó, đổi mới sáng tạo và công nghệ cũng được đặt trong mối liên hệ với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Ông Lê Nguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số, cho rằng cơ chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó những bài toán thực tiễn và nhu cầu tìm kiếm cách thức mới có thể trở thành động lực phát triển công nghệ.

Nhìn tổng thể, mở rộng kinh doanh quốc tế không phải một bước đi chỉ dành cho doanh nghiệp có tham vọng lớn, mà là quá trình đòi hỏi chuẩn bị đồng bộ về năng lực sản phẩm, tài chính, quản trị, nhân lực, công nghệ và đối tác. Thị trường nước ngoài có thể mở ra cơ hội tăng trưởng, nhưng khả năng biến cơ hội thành doanh thu bền vững phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị và năng lực thực thi của từng doanh nghiệp.

Các tin khác

Video

Tin nổi bật