Tìm việc đầu năm: “Lệch pha” giữa mong muốn lao động và thực tế thị trường

Lao động kỳ vọng tìm “việc như mong muốn”

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, Trung tâm sẽ liên tục tổ chức các phiên giao dịch việc làm với các chuyên đề/lĩnh vực khác nhau để kết nối cung - cầu lao động. Trong đó, sẽ tập trung các phiên chuyên đề về công nghệ thông tin, dịch vụ, giáo dục.

Thông tin về các phiên giao dịch việc làm sẽ được công bố rộng rãi để nhà tuyển dụng và ứng viên chủ động phương án tuyển dụng, ứng tuyển. Tuy nhiên, theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, sau khi tiếp cận các thông tin tuyển dụng, không ít lao động có nhu cầu tìm việc sớm nhận ra thực tế không “màu hồng” như mong đợi.

Chị Doãn Thị Thi (quê xã Đông Bắc, tỉnh Phú Thọ) tốt nghiệp cao đẳng ngành marketing tháng 5.2025. Suốt 5 tháng tìm việc, chị Thi chưa có công việc phù hợp vì những rào cản do nhà tuyển dụng đưa ra.

“Tôi bị “chê” vì bằng cao đẳng, nhà tuyển dụng cũng yêu cầu thêm một số kinh nghiệm, kỹ năng mềm mà chỉ có người từng đi làm mới có được. Không xin được việc đúng chuyên ngành, hơn nửa năm nay tôi làm nhân viên cho một siêu thị điện máy tại phường Hà Đông (Hà Nội). Trong thời gian này, tôi tranh thủ học thêm một số chứng chỉ, bồi dưỡng kỹ năng”, chị Thi chia sẻ.

“Phần lớn doanh nghiệp sản xuất vẫn cần lao động làm việc theo ca, sẵn sàng tăng ca khi có đơn hàng. Các vị trí lương cao thường đi kèm yêu cầu về kỹ năng, kinh nghiệm hoặc cường độ làm việc lớn. Cũng vì thế, không ít lao động tham gia hàng chục phiên giao dịch vẫn chưa chọn được việc. Một phần vì lương chưa như mong muốn, một phần công việc phù hợp thì lại yêu cầu tăng ca nhiều. Muốn có thu nhập cao lại có những “yêu cầu riêng” rất đặc thù cho từng lĩnh vực”, ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội - cho hay.

Theo ông Thành, ở chiều ngược lại, không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng tuyển dụng kéo dài. Nhiều công ty tại các khu công nghiệp sau Tết Nguyên đán phải liên tục đăng tin, tổ chức ngày hội việc làm, thậm chí nhờ đến các đơn vị môi giới lao động nhưng vẫn thiếu người. Đáng chú ý, có doanh nghiệp tuyển được lao động nhưng tỉ lệ nghỉ việc sớm khá cao, chỉ sau một đến hai tháng làm việc.

“Phản ánh từ doanh nghiệp cho thấy, nhiều lao động đến phỏng vấn nhưng không chấp nhận điều kiện làm việc thực tế, đặc biệt là ca kíp, kỷ luật lao động và áp lực tiến độ. Một số khác nhận việc nhưng nhanh chóng bỏ việc khi thấy công việc không giống kỳ vọng ban đầu”, ông Thành thông tin.

“Lệch pha” bắt nguồn từ đâu?

Phân tích về sự “lệch pha” này, bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội - cho rằng, tình trạng doanh nghiệp “đói” lao động dịp đầu năm, ứng viên loay hoay tìm việc không phải hiện tượng mới nhưng ngày càng rõ nét. Một mặt, người lao động có xu hướng đặt kỳ vọng cao hơn về thu nhập và điều kiện làm việc trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng. Mặt khác, doanh nghiệp chịu áp lực cạnh tranh, đơn hàng biến động, buộc phải tối ưu chi phí và yêu cầu lao động linh hoạt hơn.

Theo bà Hương, cơ cấu thị trường lao động đang thay đổi nhanh, trong khi kỹ năng và kỳ vọng của một bộ phận lao động chưa theo kịp. Nhiều lao động, đặc biệt là lao động trẻ, mong muốn công việc “nhẹ”, ổn định, ít ràng buộc, trong khi doanh nghiệp cần người có kỷ luật, kỹ năng và sẵn sàng thích ứng với cường độ cao. Bên cạnh đó, tâm lý “đổi việc đầu năm” cũng góp phần làm thị trường lao động biến động. Không ít lao động nghỉ việc sau Tết với hy vọng tìm được công việc tốt hơn, nhưng khi đối diện thực tế, họ lại rơi vào trạng thái chờ đợi, do dự, kéo dài thời gian thất nghiệp.

“Sự “lệch pha” kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến người lao động mà còn gây khó cho doanh nghiệp và thị trường lao động nói chung. Người lao động mất cơ hội việc làm, thu nhập bị gián đoạn, dễ rơi vào tâm lý chán nản. Doanh nghiệp thiếu nhân lực, phải chạy đua tuyển dụng, ảnh hưởng tiến độ sản xuất, kinh doanh. Nếu không có giải pháp phù hợp, tình trạng thiếu – thừa lao động cục bộ sẽ tiếp tục tái diễn sau mỗi dịp Tết. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn nhân lực mà còn làm giảm hiệu quả của các chính sách an sinh và phát triển thị trường lao động”, bà Hương nói.