
Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) quy định người tham gia đấu giá đất ở phải đặt trước 20-50% giá khởi điểm. Ảnh: Hải Nguyễn.
Sáng 20.11, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Luật quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục đấu giá tài sản; hoạt động của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá; xử lý vi phạm, hủy kết quả đấu giá và bồi thường thiệt hại.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về tiền đặt trước khi tham gia đấu giá, đặc biệt đối với quyền sử dụng đất.
Theo Điều 35 của luật, người tham gia đấu giá phải nộp tiền đặt trước. Mức tiền này do tổ chức hành nghề đấu giá và người có tài sản đấu giá thỏa thuận, thông thường tối thiểu 5% và tối đa 20% giá khởi điểm, trừ một số trường hợp được quy định riêng.
Đối với đấu giá quyền sử dụng đất để Nhà nước giao đất ở cho cá nhân, tiền đặt trước tối thiểu bằng 20% và tối đa 50% giá khởi điểm.
Chẳng hạn, với một thửa đất có giá khởi điểm 2 tỉ đồng, khoản tiền đặt trước theo khung quy định dao động từ 400 triệu đồng đến 1 tỉ đồng, tùy mức được xác định cho cuộc đấu giá.
Trong khi đó, đấu giá quyền sử dụng đất để Nhà nước giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án đầu tư có mức tiền đặt trước 10-20% giá khởi điểm.
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua luật, trong báo cáo tiếp thu, giải trình, Chính phủ cho biết có ý kiến đề nghị bổ sung số liệu về tình trạng bỏ cọc, đánh giá tác động của mức tiền đặt trước 20-50% vì lo ngại mức cao có thể hạn chế người có nhu cầu thực sự.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, Chính phủ đã bổ sung quy định giao Chính phủ xác định nguyên tắc, tiêu chí cụ thể để lựa chọn mức tiền đặt trước trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với tính chất từng loại tài sản và điều kiện thực tiễn tại địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý đối với người tham gia.
Theo báo cáo, qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố, việc áp dụng quy định mới về tiền đặt trước và các biện pháp xử lý vi phạm bước đầu phát huy tác dụng.
Tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa đất bị hủy kết quả đấu giá do không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026. Trong khi đó, số thửa đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên gần 3.900 thửa.
Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả đấu giá giảm từ 35 xuống 11.
Từ kết quả trên, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước như trên, nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.
Bên cạnh quy định về tiền đặt trước, luật cũng bổ sung các biện pháp xử lý đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán hoặc từ chối kết quả trúng đấu giá.
Theo Điều 58, người từ chối kết quả trúng đấu giá hoặc từ chối ký biên bản đấu giá có thể bị cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, tùy tính chất, mức độ vi phạm.
Biện pháp này cũng áp dụng đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá, dẫn đến quyết định phê duyệt kết quả đấu giá bị hủy.
Người bị cấm không được tham gia đấu giá đối với loại tài sản đó trên phạm vi toàn quốc trong thời hạn bị cấm. Quyết định xử lý phải được gửi đến Bộ Tư pháp và đăng tải trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia.
Trường hợp người trúng đấu giá có hành vi vi phạm dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, người này không được nhận lại khoản tiền đặt cọc.
Trong báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết dự thảo đã bổ sung các trường hợp bị cấm tham gia đấu giá nhằm tăng tính răn đe, phòng ngừa việc trả giá cao bất thường rồi từ chối kết quả đấu giá hoặc không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1.7.2027.


