Duy trì tốc độ tăng trường
Thông tin tại cuộc Họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) sáng 11/3, Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến cho biết, trong bối cảnh khó khăn của 2 tháng đầu năm 2026, ngành NN&MT vẫn duy trì kết quả rất tích cực.
Đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu, 2 tháng đầu năm tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản (NLTS) 2 tháng đầu năm 2026 đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý trong bối cảnh 2 tháng đầu năm, cả nước nhập siêu 2,98 tỷ USD, riêng NLTS 2 tháng đầu năm xuất siêu ước đạt 3,48 tỷ USD, tăng 48,7% so với cùng kỳ năm trước.
Cụ thể, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, trong tổng kim ngạch xuất khẩu NLTS 2 tháng đầu năm 2026 đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu các mặt 2 hàng nông sản đạt 6,09 tỷ USD, tăng 17,1%; giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 140,7 triệu USD, tăng 84,3%; giá trị xuất khẩu thủy sản đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%; giá trị xuất khẩu lâm sản đạt 2,82 tỷ USD, tăng 7,4%; giá trị xuất khẩu đầu vào sản xuất đạt 482,8 triệu USD, tăng 51,7%; giá trị xuất khẩu muối đạt 2,3 triệu USD, tăng 69%.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chủ trì họp báo.
Xét theo vùng lãnh thổ, châu Á là thị trường xuất khẩu lớn nhất của các mặt hàng NLTS của Việt Nam với thị phần chiếm 45,5%. Hai thị trường lớn tiếp theo là châu Mỹ và châu Âu với thị phần lần lượt là 21% và 15,7%. Thị phần của 2 khu vực châu Phi và châu Đại Dương nhỏ, chiếm lần lượt 2,2% và 1,4%.
So với cùng kỳ năm trước, ước giá trị xuất khẩu NLTS của Việt Nam 2 tháng đầu năm 2026 sang khu vực châu Á tăng 27,7%; châu Mỹ tăng 10,4%; châu Âu tăng 12%; châu Phi giảm 19,6%; và châu Đại Dương tăng 32,4%. Xét theo thị trường chi tiết, Trung Quốc với thị phần 22,9%, Hoa Kỳ với thị phần 18,7%, và Nhật Bản với thị phần 7,2%, là 3 thị trường xuất khẩu các mặt hàng NLTS lớn nhất của Việt Nam. So với cùng kỳ năm trước, ước giá trị xuất khẩu NLTS của Việt Nam 2 tháng đầu năm 2026 sang thị trường Trung Quốc tăng 55,9%, Hoa Kỳ tăng 9,2%, và Nhật Bản tăng 9,8%.
Căng thẳng Trung Đông - Hệ lụy trực tiếp và gián tiếp
Thông tin về thị trường Trung Đông, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Trung Đông chỉ khoảng 1,53 tỷ USD. Theo Thứ trưởng, con số này không lớn nhưng ảnh hưởng liên hoàn, nhất là nhiều cơ sở chế biến xuất khẩu sẽ bị ảnh hưởng.
Với kim ngạch xuất khẩu sang Trung Đông hàng năm 1,4- 1,5 tỷ USD, chiếm khoảng 2% kim ngạch xuất khẩu NLTS của Việt Nam sang tất cả các thị trường (2 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Đông đạt khoảng 206 triệu USD), ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhận định, khi xảy ra xung đột tại khu vực này, các mặt hàng nông sản xuất khẩu truyền thống của Việt Nam chắc chắn sẽ chịu tác động trực tiếp.
Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang Trung Đông năm 2025 đạt 1,5 tỷ USD, trong đó, hạt điều 32%, thủy sản 22%, hạt tiêu 12% trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Nguồn: AI khởi tạo
Các mặt hàng xuất khẩu chính sang thị trường này là: Cà phê, cao su, chè, gạo, gỗ và sản phẩm gỗ, rau quả, thủy sản, hạt điều, hạt tiêu. Trong đó theo số liệu năm 2025, giá trị xuất khẩu lớn nhất là hạt điều (hơn 490 triệu USD), thủy sản (349 triệu USD), hạt tiêu (185 triệu USD), rau quả (170 triệu USD)…
Bên cạnh đó, xung đột quân sự còn ảnh hưởng tới nhiều yếu tố liên quan đến hoạt động thương mại. Cụ thể, vận tải bị gián đoạn, thời gian vận chuyển kéo dài, thậm chí một số hãng tàu biển đã thông báo tạm ngừng vận chuyển đến khu vực Trung Đông. Đồng thời, chi phí bảo hiểm hàng hóa tại các khu vực có xung đột quân sự tăng mạnh, khiến toàn bộ chuỗi cung ứng và logistics chịu áp lực lớn.
Những tác động này đặc biệt rõ đối với các mặt hàng cần chuỗi lạnh, như thủy sản hoặc rau quả, vốn phụ thuộc nhiều vào hệ thống container lạnh. Ngoài các chi phí trực tiếp như vận chuyển, thời gian giao hàng và bảo hiểm tăng, các chi phí gián tiếp cũng gia tăng do giá dầu tăng, kéo theo chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm cao hơn.
“Đây là những khó khăn đáng kể trong việc duy trì xuất khẩu nông sản vào thị trường Trung Đông nếu xung đột kéo dài. Không chỉ vậy, về dài hạn, các biến động này còn có thể tác động tới chuỗi cung ứng toàn cầu, giá thành sản xuất và hoạt động xuất khẩu sang nhiều thị trường khác”, Phó Cục trưởng Lê Bá Anh phân tích.
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Trần Gia Long, các cơ quan chuyên môn đang xây dựng hai kịch bản chính. Nếu chiến sự kéo dài khoảng 1 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu NLTS có thể giảm khoảng 1 tỷ USD. Trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng 3 tháng, mức giảm có thể lên tới 3–3,5 tỷ USD.
“Theo tính toán sơ bộ, xuất khẩu sang Trung Đông có thể giảm 500–600 triệu USD, sang châu Âu giảm khoảng 1,5–1,6 tỷ USD, và sang Bắc Phi giảm 200–250 triệu USD”, ông Long đưa ra các con số.
Tuy nhiên, trong kịch bản xấu hơn, xung đột kéo dài tới 5 tháng, hoạt động xuất khẩu sang Trung Đông có thể gần như bị gián đoạn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi có thể giảm khoảng 50%.
“Những kịch bản này đang được xây dựng để các cơ quan quản lý chủ động tham mưu cho lãnh đạo Bộ và các đơn vị liên quan nhằm cơ cấu lại thị trường, đưa ra các biện pháp giảm thiểu khó khăn cho hoạt động xuất khẩu…”, Vụ phó Trần Gia Long thông tin.
Đồng thời cho biết, vấn đề thuế đối ứng của Hoa Kỳ cũng là yếu tố cần được theo dõi. “Mức thuế hiện giảm xuống 10% nhưng có thể tăng lên 15%, tạo thêm sức ép đối với thương mại quốc tế. Trong bối cảnh trong nước và quốc tế có nhiều biến động, đặc biệt là nguy cơ tái diễn đứt gãy chuỗi cung ứng, Việt Nam cần tiếp tục chủ động các phương án ứng phó”, Vụ phó Trần Gia Long lưu ý.
Theo Phó cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường Lê Bá Anh, các cơ quan chức năng hiện đang theo dõi sát diễn biến thị trường, đồng thời phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và hệ thống cơ quan thương mại Việt Nam ở nước ngoài để nắm bắt tình hình tại từng thị trường.
“Trên cơ sở đó, ngành sẽ tham mưu lãnh đạo Bộ đưa ra khuyến nghị kịp thời cho doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng, nhằm chủ động ứng phó với biến động, duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu và đạt mục tiêu xuất khẩu của năm nay”, ông Lê Bá Anh thông tin.
Chia sẻ về mục tiêu xuất khẩu trong năm nay, Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến quả quyết: “Năm 2025 chúng ta đã đạt được những kết quả rất tích cực. Nhưng khó khăn phía trước còn rất nhiều. Khó khăn nhiều càng cần nhiều các giải pháp đồng bộ để đạt được mục tiêu”.
