Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang - điểm cực Bắc thiêng liêng của Tổ quốc với chủ quyền biên giới quốc gia, an ninh quốc phòng được giữ vững. Ảnh: Nguyễn Tùng.
Sáng 4.11, tỉnh Tuyên Quang tổ chức Chương trình Gặp mặt kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh (4.11.1831 - 4.11.2026). Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến tới dự.
Lịch sử 195 năm hình thành và phát triển của tỉnh Tuyên Quang gắn liền với tiến trình dựng nước, giữ nước. Với vị trí phên dậu nơi địa đầu Tổ quốc, người dân Tuyên Quang luôn kiên cường chống giặc ngoại xâm, bảo vệ bờ cõi từ hơn 1.000 năm trước.
Mảnh đất này đã 2 lần được Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn làm căn cứ địa cách mạng. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Tuyên Quang trở thành Thủ đô Khu giải phóng, nơi Trung ương Đảng và Bác Hồ ở, làm việc, lãnh đạo cách mạng.
Trong kháng chiến chống Pháp, Tuyên Quang một lần nữa trở thành Thủ đô kháng chiến, nơi đặt trụ sở của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận và nhiều cơ quan Trung ương. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc tại đây 5 năm 11 tháng 25 ngày.
Ngày nay, tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất đã mở ra không gian phát triển mới với nhiều tiềm năng lợi thế từ phát triển công nghiệp, du lịch, dịch vụ, tiền đề cho bảo vệ vững chắc biên cương Tổ quốc.
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm, ông Phan Huy Ngọc - Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh, những thành tựu trong 195 năm xây dựng và phát triển, nhất là kết quả bước đầu sau hợp nhất, là minh chứng cho truyền thống yêu nước, đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của Tuyên Quang.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Tuyên Quang, để xây dựng Tuyên Quang trở thành tỉnh phát triển, thu nhập cao trong vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ rất cần tới sự quyết tâm, đồng lòng của cán bộ, đảng viên, chiến sĩ, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân các dân tộc.
"Cùng phát huy truyền thống cách mạng, chủ động đổi mới, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc", ông Phan Huy Ngọc phát biểu.
Trong 9 tháng năm 2026, GRDP tỉnh Tuyên Quang tăng 8,04% so với cùng kỳ; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 10,25%. Nông, lâm nghiệp tiếp tục chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.
Đặc biệt, du lịch ngành kinh tế có thế mạnh của tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất đạt kết quả tích cực với 3,2 triệu lượt khách trong 9 tháng năm 2026, tổng chi tiêu du lịch ước đạt trên 8.900 tỉ đồng.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định, đến năm 2030, địa phương này có tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,5%, thu nhập bình quân đầu người đạt 95 triệu đồng. Tỉ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia giảm bình quân 3 - 4%/năm.
Theo thư tịch cổ, tên gọi Tuyên Quang xuất hiện từ thời nhà Trần. Trải qua các thời kỳ lịch sử, tên gọi và đơn vị hành chính của địa phương nhiều lần thay đổi, từ lộ, trấn đến thừa tuyên.
Tháng 11.1831, vua Minh Mệnh tiến hành chia định địa hạt từ Quảng Trị trở ra phía Bắc thành 18 tỉnh, trong đó có tỉnh Tuyên Quang. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành đơn vị hành chính cấp tỉnh của địa phương dưới triều Nguyễn.
Ngày 4.11.1831 được xác định là Ngày thành lập tỉnh Tuyên Quang.
