Tội phạm ma túy dịch chuyển mạnh sang môi trường số

Nhận diện thủ đoạn tội phạm ma túy hiện nay

Việt Nam có địa lý gần khu vực Tam giác Vàng, hệ thống giao thông, cảng biển, hàng không phát triển và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Các đối tượng tìm mọi cách lợi dụng Việt Nam làm địa bàn trung chuyển, cất giấu, sản xuất ma túy; đồng thời đưa nhiều loại ma túy mới xâm nhập vào nội địa. Các đối tượng hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia, câu kết chặt chẽ giữa các đối tượng trong và ngoài nước để hình thành đường dây mua bán, vận chuyển ma túy quy mô lớn.

Theo lãnh đạo Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04) Bộ Công an, thực tiễn đấu tranh cho thấy các đối tượng phạm tội về ma túy đang triệt để lợi dụng sự phát triển của công nghệ số và các loại hình dịch vụ hiện đại để thực hiện hành vi phạm tội.

Trên không gian mạng, các đối tượng sử dụng mạng xã hội, các ứng dụng liên lạc trực tuyến và nhiều nền tảng khác để tiếp cận người mua, quảng bá, chào bán ma túy, đồng thời che giấu danh tính và hạn chế tiếp xúc trực tiếp nhằm đối phó với cơ quan chức năng.

Đối với hoạt động vận chuyển, các đối tượng lợi dụng sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ chuyển phát và logistics để trà trộn, cất giấu ma túy trong hàng hóa, bưu kiện hoặc các lô hàng vận chuyển liên tỉnh, xuyên quốc gia. Quá trình giao nhận được thực hiện qua nhiều khâu trung gian, gây khó khăn cho việc xác minh, truy nguyên nguồn gốc.

Trong lĩnh vực tài chính, các đối tượng có xu hướng sử dụng các phương thức thanh toán điện tử, tài khoản không chính chủ hoặc hình thức giao dịch trực tuyến nhằm che giấu dòng tiền bất hợp pháp và tránh sự phát hiện của các cơ quan chức năng.

Những thủ đoạn này cho thấy tội phạm ma túy đang dịch chuyển mạnh từ phương thức hoạt động truyền thống sang môi trường số.

Trước tình hình đó, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã và đang chủ động đổi mới phương thức đấu tranh; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số; nâng cao năng lực phân tích dữ liệu, dự báo chiến lược; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong và ngoài nước nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ về ma túy.

Ma túy có xu hướng trẻ hóa

Cũng theo lãnh đạo Cục C04, ma túy có xu hướng trẻ hóa mà nguyên nhân do sự phát triển mạnh của mạng xã hội, lối sống thực dụng, tò mò, thích thể hiện bản thân của một bộ phận giới trẻ; trong khi đó nhận thức về tác hại của ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp và ma túy “núp bóng” còn hạn chế.

Các đối tượng phạm tội cũng lợi dụng tâm lý của giới trẻ để quảng bá ma túy dưới vỏ bọc “thời thượng”, “không gây nghiện”, “giúp giảm stress”, “tăng cảm xúc”, nhất là tại các quán bar, karaoke, lễ hội âm nhạc hoặc trên không gian mạng.

Cùng với đó, sự bùng nổ của công nghệ, không gian mạng, việc công nghệ phát triển, nhất là công nghệ viễn thông, internet vô tình trở thành công cụ đắc lực cho các đối tượng có mưu đồ xấu hoạt động phạm tội về ma túy như quảng bá các sản phẩm ma túy, mua bán ma túy ẩn danh trên các nền tảng mạng xã hội như Telegram, Facebook, hay các trang Web đen giúp việc mua bán trái phép chất ma túy diễn ra nhanh chóng và khó bị phát hiện.

Điều đó cho thấy, ma túy không còn chờ giới trẻ tìm đến mà nó đang chủ động hóa trang, tấn công vào giới trẻ với vỏ bọc thời thượng để bủa vây họ. Gia đình phải là “pháo đài”, quan tâm, đồng hành, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ cho con em mình. Đồng thời, cần đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền trên nền tảng số, mạng xã hội; sử dụng ngôn ngữ, hình thức gần gũi với giới trẻ; phát huy vai trò của người nổi tiếng, người có ảnh hưởng để lan tỏa lối sống tích cực và thông điệp “nói không với ma túy”.