Những năm gần đây, tỉnh Đồng Tháp đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phát triển TTKDTM, tạo ra những chuyển biến rõ nét trong đời sống xã hội. Không còn bó hẹp trong các văn bản nghị quyết, tinh thần chuyển đổi số đã thực sự “chạm” đến người dân thông qua hàng loạt mô hình sáng tạo.
Từ những “Tuyến phố không tiền mặt” sầm uất tại các đô thị, đến các “chợ không dùng tiền mặt”, “căn tin không tiền mặt” hay “tuyến đường chuyển đổi số”, thói quen sử dụng tiền mặt của người dân Đất Sen hồng đang dần được thay thế bởi những cú chạm smartphone nhanh chóng. Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ các cấp chính quyền đến ngành Ngân hàng và các tổ công nghệ số cộng đồng, đã biến TTKDTM thành một phong trào có tính lan tỏa sâu rộng.
Thống kê cho thấy tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng tại Đồng Tháp đã đạt con số ấn tượng 91,5% vào giữa năm 2025, tăng vọt so với mức 63,6% của năm 2021. Tốc độ tăng trưởng TTKDTM đạt bình quân 58,5%/năm về số lượng và 39,5%/năm về giá trị — một minh chứng đanh thép cho sự thích nghi nhanh chóng của nền kinh tế địa phương.
Để có được kết quả đó, bài toán về hạ tầng thanh toán đã được Đồng Tháp giải quyết một cách bài bản. Đến nay, mạng lưới các tổ chức tín dụng (TCTD) đã phủ khắp các xã, phường với 61 chi nhánh ngân hàng và 203 phòng giao dịch. Đặc biệt, sự hiện diện của gần 500 máy ATM, hơn 2.200 máy POS và hơn 154.000 điểm chấp nhận thanh toán qua mã QR đã tạo nên một hệ sinh thái thanh toán số tiện lợi, an toàn và thông suốt.
Các ngân hàng thương mại trên địa bàn không đứng ngoài cuộc khi liên tục cập nhật công nghệ, phát triển đa dạng các dịch vụ ngân hàng số như Mobile Banking, Internet Banking và ví điện tử. Sự chuyển dịch này giúp giao dịch không chỉ nhanh chóng mà còn đảm bảo tính an toàn cao, giảm thiểu rủi ro tiền giả, tiền rách hay những bất tiện khi sử dụng tiền lẻ trong giao dịch hàng ngày.
Sức lan tỏa trong dịch vụ công và đời sống: Điểm sáng lớn nhất trong bức tranh thanh toán số của Đồng Tháp chính là sự thâm nhập sâu rộng vào các lĩnh vực thiết yếu gồm giáo dục và y tế: Tỷ lệ 100% cơ sở giáo dục khu vực đô thị đã thực hiện thu học phí trực tuyến. Trong y tế, 93,5% cơ sở khám, chữa bệnh áp dụng thanh toán điện tử, giúp giảm đáng kể thời gian chờ đợi cho người bệnh.
Việc thanh toán tiền điện tại các hộ gia đình đã đạt tỷ lệ 100% qua phương thức không dùng tiền mặt. Các dịch vụ nước, viễn thông cũng ghi nhận sự phổ cập rộng rãi của ví điện tử và ngân hàng số.
98,5% doanh nghiệp nộp thuế điện tử, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị ngân sách. Đặc biệt, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện của ngành Công thương đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến.
Một trong những mô hình mang tính biểu tượng nhất tại Đồng Tháp là “Chợ 4.0”. Điển hình như tại chợ Hòa Long (xã Lai Vung) hay chợ Mương Lớn (phường An Bình), hình ảnh tiểu thương và người đi chợ quét mã QR để thanh toán bó rau, ký thịt đã trở nên quen thuộc. Mô hình này không chỉ giúp người dân tiếp cận các phương thức thanh toán hiện đại mà còn là nền tảng để thúc đẩy kinh tế số từ cấp cơ sở. Tại phường Trung An, “tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt” Ấp Bắc với khoảng 200 hộ dân và cơ sở kinh doanh tham gia đã trở thành điểm sáng, minh chứng cho việc số hóa có thể bắt đầu từ những việc nhỏ nhất trong kinh doanh hộ gia đình.
Mục tiêu năm 2026 đẩy mạnh chuyển đổi số
Đồng Tháp đặt ra mục tiêu đến năm 2026 có trên 95% người dân trưởng thành có tài khoản giao dịch và 100% dịch vụ công đủ điều kiện được thanh toán trực tuyến. Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số, sẽ khó thấy hết ý nghĩa. Điều quan trọng hơn là phía sau những mục tiêu đó là sự chuyển dịch về chất: Từ giao dịch thủ công sang giao dịch số, từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu và từ kinh tế truyền thống sang kinh tế số.
Trên thực tế, dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình thúc đẩy TTKDTM tại Đồng Tháp vẫn đối mặt với không ít thách thức.
Thứ nhất, thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến, đặc biệt ở khu vực nông thôn và nhóm dân cư lớn tuổi. Đây là rào cản mang tính văn hóa, không thể giải quyết trong “một sớm một chiều”.
Thứ hai, kỹ năng số chưa đồng đều, không phải ai cũng sẵn sàng sử dụng ứng dụng ngân hàng hay ví điện tử, nhất là khi liên quan đến tài chính cá nhân.
Thứ ba, lo ngại về an toàn thông tin, các vụ lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi khiến một bộ phận người dân dè dặt khi chuyển sang thanh toán điện tử. Những vấn đề này cho thấy chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là bài toán tổng thể về nhận thức, kỹ năng và niềm tin.
Kinh nghiệm từ Đồng Tháp cho thấy, công nghệ có thể mua được, hạ tầng có thể đầu tư, nhưng yếu tố quyết định vẫn là con người. Việc triển khai các mô hình TTKDTM thành công không phải vì công nghệ quá hiện đại, mà vì cách tiếp cận gần dân, sát thực tế. Khi người dân thấy tiện lợi, an toàn và có lợi, họ sẽ tự thay đổi.
Ở góc độ này, Đồng Tháp đang đi đúng hướng lấy người dân làm trung tâm, lấy trải nghiệm làm thước đo và lấy hiệu quả thực chất làm mục tiêu.
Chuyển đổi số không phải là câu chuyện của tương lai. Tại Đồng Tháp, nó đang diễn ra mỗi ngày – trong từng giao dịch nhỏ nhất. Và chính những thay đổi “nhỏ mà thật” đó đang tạo nên một nền tảng lớn cho phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
