Đường sắt Việt Nam khánh thành Khu truyền thống 145 năm. Ảnh: Việt Anh/VNR
Khu truyền thống Đường sắt Việt Nam và thế giới được khánh thành ngày 8.10.2026 tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, đánh dấu chặng đường 145 năm hình thành và phát triển của ngành Đường sắt Việt Nam.
Khu truyền thống được Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam đưa vào hoạt động nhằm lưu giữ, giới thiệu những tư liệu, hình ảnh và hiện vật gắn với quá trình hình thành, phát triển của ngành Đường sắt Việt Nam (ĐSVN), đồng thời đặt lịch sử ngành trong dòng chảy phát triển của đường sắt thế giới.
Cách đây 145 năm, những tuyến đường sắt đầu tiên được xây dựng tại Việt Nam, mở đầu hành trình gắn liền với các giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất, xây dựng và phát triển đất nước.
Từ hơn 70km đường sắt ban đầu, đến nay mạng lưới đường sắt quốc gia đã có tổng chiều dài hơn 3.000km, với hơn 300 nhà ga, kết nối các vùng miền, đô thị, cửa khẩu, cảng biển và phục vụ vận chuyển hành khách, hàng hóa liên vận quốc tế.
Nhà máy Xe lửa Gia Lâm là một trong những địa điểm lưu giữ dấu ấn đặc biệt của ngành. Ngày 19.5.1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm nhà máy nhân dịp sinh nhật lần thứ 65 của Người. Bác trực tiếp kiểm tra nơi làm việc, thăm hỏi và trò chuyện với cán bộ, công nhân.
Bên cạnh dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lịch sử ngành Đường sắt còn gắn với nhiều thế hệ công nhân Hỏa xa, cán bộ, chiến sĩ bám cầu, bám đường trong chiến tranh và hàng vạn kỹ sư, công nhân gắn bó với các tuyến đường, nhà ga, đầu máy, toa xe. Nhiều gia đình có 4-5 thế hệ nối tiếp nhau làm việc trong ngành.
Tại Khu truyền thống, người xem có thể tiếp cận nhiều tư liệu, hiện vật như ảnh lịch sử, vé tàu, đồng phục, đèn tín hiệu, mô hình đầu máy, toa xe và dụng cụ lao động. Mỗi hiện vật gắn với những câu chuyện về con người và các giai đoạn phát triển của ngành Đường sắt.
Điểm đáng chú ý là không gian trưng bày hướng tới việc giới thiệu lịch sử 145 năm của ĐSVN trong mối tương quan với quá trình phát triển của đường sắt thế giới. Qua đó, người xem có thể hình dung những bước tiến của khoa học - công nghệ đường sắt, đồng thời nhận diện năng lực hiện tại và những khoảng cách cần tiếp tục thu hẹp.
Để bổ sung nguồn tư liệu, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam đã gửi thư tới 77 cơ quan đường sắt các nước đề nghị hỗ trợ, đóng góp hiện vật.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Đặng Sỹ Mạnh - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam cho biết, việc khánh thành Khu truyền thống diễn ra trong bối cảnh ngành Đường sắt bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình. Từ ngày 11.8.2026, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chính thức chuyển sang hoạt động theo mô hình Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam.
Theo lãnh đạo Tập đoàn, đây không chỉ là sự thay đổi về tên gọi, cơ cấu tổ chức mà còn đòi hỏi tư duy và phương thức hoạt động mới. Khu truyền thống vì vậy vừa là nơi tri ân các thế hệ đi trước, vừa góp phần nhắc nhớ trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với chặng đường phát triển tiếp theo.
"Thời gian tới, Tập đoàn sẽ tiếp tục sưu tầm, bổ sung, số hóa tư liệu, hình ảnh, hiện vật; đồng thời kêu gọi các thế hệ cán bộ, người lao động đường sắt, cán bộ hưu trí và những người yêu ngành đóng góp thêm các kỷ vật có giá trị lịch sử", ông Đặng Sỹ Mạnh cho biết.
