Huy chương Nobel. Ảnh: AFP
Theo di chúc của Alfred Nobel, giải thưởng Nobel Văn học được trao cho tác giả có những tác phẩm thể hiện “xu hướng lý tưởng”. Tuy nhiên, tiêu chí này từ lâu đã được giới nghiên cứu diễn giải theo nhiều cách khác nhau.
Năm 2025, Nobel Văn học được trao cho nhà văn Hungary László Krasznahorkai vì “những tác phẩm giàu sức thuyết phục và tầm nhìn, giữa bối cảnh khủng hoảng mang màu sắc tận thế vẫn khẳng định sức mạnh của nghệ thuật”.
Những cái tên được chú ý
Theo TASS, dựa trên nhận định của các chuyên gia Thụy Điển, nhà văn Australia Gerald Murnane, nhà văn Trung Quốc Can Xue và nhà thơ, nhà viết tiểu luận Canada Anne Carson là những cái tên nổi bật trước giờ công bố.
Danh sách được nhắc đến còn có nhà văn Australia Alexis Wright, tiểu thuyết gia Mỹ Thomas Pynchon, nhà văn Nhật Bản Haruki Murakami, nhà văn Mỹ Marilynne Robinson, nhà văn Pháp Michel Houellebecq và nhà văn Jamaica Kincaid, người sinh tại Antigua và Barbuda.
Trong khi đó, AFP dẫn nhận định của các nhà phê bình cho rằng, Nobel Văn học năm nay có thể hướng đến một nữ nhà văn, trong đó Can Xue, Kincaid và nhà văn Argentina Samanta Schweblin là những cái tên được chú ý. AFP cho hay, khả năng này cũng gắn với mong muốn mở rộng sự đa dạng của giải thưởng vốn phần lớn được trao cho các tác giả nam phương Tây.
Quy trình chọn Nobel Văn học
Nhà văn Ellen Mattson, thành viên Viện Hàn lâm Thụy Điển và Nobel Committee, từng chia sẻ trên NobelPrize.org về quy trình lựa chọn. Viện Hàn lâm Thụy Điển gồm 18 thành viên và là cơ quan đưa ra quyết định cuối cùng về Nobel Văn học.
Hội đồng Nobel hiện gồm 5 thành viên chính, với một thành viên được bổ nhiệm thêm. Ủy ban tiếp nhận danh sách đề cử, thường khoảng 200 tên, sau đó thu hẹp xuống khoảng 20-25 tên vào tháng 4 và tiếp tục chọn còn 5 tên.
Theo chia sẻ của bà Mattson, khi còn 5 tác giả, các thành viên bắt đầu đọc toàn bộ tác phẩm của họ, đánh giá và trình bày quan điểm trước khi Viện Hàn lâm thảo luận và bỏ phiếu chọn một người.
Danh sách đề cử Nobel Văn học được giữ bí mật trong 50 năm và không có danh sách ứng viên chính thức công khai. Vì vậy, những tên tuổi được TASS, AFP hay giới phê bình nhắc đến trước giờ công bố chỉ là các dự đoán, không phải danh sách ứng viên chính thức.
Viện Hàn lâm Thụy Điển sẽ công bố chủ nhân Nobel Văn học 2026 vào 13h giờ Stockholm (18h giờ Hà Nội) ngày 8.10. Mức tiền thưởng của giải Nobel năm 2026 là 12 triệu krona Thụy Điển, tức khoảng 1,2 triệu USD.
