Trung tâm Giao dịch bất động sản tác động tích cực, đa chiều tới thị trường

Việc thành lập Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều tác động tích cực. Ảnh: Thu Hiền

Bịt “khoảng trống” giao dịch, giúp minh bạch hóa thị trường

Trước đó, ngày 6/1/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo 10/TB-VPCP năm 2026 kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Phiên họp thứ 4 - Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản.

Theo đó, Thủ tướng chỉ đạo Bộ xây dựng tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề xuất thành lập “Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất” do Nhà nước thành lập, theo hướng chuẩn hóa quy trình giao dịch “một cửa, liên thông”, thực hiện trên môi trường điện tử, góp phần tăng cường công khai, minh bạch thị trường bất động sản; phấn đấu trình cấp có thẩm quyền xem xét, thành lập Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất trong quý I/2026.

Việc đẩy nhanh thành lập Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất được xem là một trong những động thái mạnh mẽ, thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc tái cấu trúc và minh bạch hóa thị trường bất động sản, lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn tới ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội.

Trong nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam tồn tại không ít bất cập, nổi bật là tình trạng giao dịch thiếu minh bạch, thông tin phân mảnh và phân bổ không đồng đều giữa các chủ thể tham gia thị trường.

Điều này đã tạo điều kiện cho các hành vi đầu cơ, thổi giá và trục lợi, khiến thị trường nhiều thời điểm phát triển méo mó, tiềm ẩn rủi ro không chỉ đối với người dân và nhà đầu tư mà còn đối với sự an toàn của hệ thống tài chính.

Theo Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), đơn vị trực tiếp tham gia, đồng hành cùng Bộ Xây dựng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Đề án thí điểm mô hình Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, tại nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc, hoạt động giao dịch bất động sản đều được đặt trong một hệ sinh thái quản lý tập trung, minh bạch, với dữ liệu thống nhất và quy trình số hóa cao.

Loạt tác động tích cực cho thị trường bất động sản

Chuyên gia VARS IRE khẳng định, việc thành lập Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều tác động tích cực.

Trước hết, mô hình này giúp minh bạch hóa toàn bộ quy trình giao dịch. Mọi thông tin liên quan đến bất động sản, từ pháp lý, giá cả, tình trạng thế chấp, hạn chế giao dịch… đều được chuẩn hóa và công khai, góp phần phòng chống gian lận và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, giúp tăng cường vai trò quản lý, giám sát và điều tiết của Nhà nước. Trung tâm Giao dịch sẽ trở thành đầu mối tập trung dữ liệu thị trường, giúp cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến cung - cầu, giá cả, kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như đầu cơ, thổi giá, thao túng thị trường để có biện pháp điều tiết phù hợp.

Trung tâm này cũng thúc đẩy cải cách hành chính và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Việc số hóa toàn bộ quy trình giao dịch cho phép người dân và doanh nghiệp thực hiện đăng ký, công chứng, kê khai thuế, sang tên… trên nền tảng trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm tải cho bộ máy hành chính.

Đồng thời, vận hành mô hình này giúp đẩy nhanh chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản; nâng cao năng lực quản lý dữ liệu, đảm bảo tính minh bạch, bảo mật và khả năng truy vết trong suốt vòng đời của bất động sản, phù hợp với định hướng phát triển Chính phủ số và kinh tế số.

Bên cạnh đó, khi thông tin minh bạch và đầy đủ, nhà đầu tư, tổ chức tín dụng và người dân sẽ đưa ra quyết định chính xác hơn, góp phần gia tăng niềm tin thị trường, thu hút nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước, tạo nền tảng cho thị trường phát triển bền vững.

Ngoài ra, Trung tâm Giao dịch bất động sản cũng giúp tái cơ cấu ngành môi giới bất động sản theo hướng chuyên nghiệp hóa; sàng lọc các thành phần môi giới yếu kém, thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường trung gian.

Dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” - thách thức then chốt

Thách thức lớn nhất cho Trung tâm Giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất hiện nay đến từ vấn đề dữ liệu. Một trong những điều kiện tiên quyết để hình thành Trung tâm là cơ sở dữ liệu bất động sản phải đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”.

Trên thực tế, việc hoàn thiện đầy đủ cơ sở dữ liệu bất động sản là một quá trình phức tạp, khó có thể hoàn tất trong thời gian ngắn. Lý do là vì, dữ liệu của mỗi bất động sản bao gồm toàn bộ lịch sử pháp lý, tình trạng tranh chấp, thế chấp, hạn chế giao dịch và các giao dịch xuyên suốt vòng đời tài sản.

Tuy nhiên, mục tiêu này, theo VARS IRE, hoàn toàn có thể đạt được trong trung và dài hạn, với tinh thần triển khai quyết liệt, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, cơ quan thuế, ngân hàng, hệ thống công chứng và các tổ chức liên quan.

Chuyên gia của VARS IRE cũng cho rằng, việc triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước ngay từ đầu sẽ gặp nhiều thách thức. Do đó, phương án phù hợp là thí điểm tại một số địa phương có điều kiện thuận lợi như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, sau đó đánh giá, hoàn thiện mô hình và từng bước nhân rộng trên toàn quốc.