Khẳng định vai trò điều phối chiến lược, nâng tầm thị trường chứng khoán Việt Nam

Phóng viên: Thưa ông, 2025 được xem là "năm bản lề" của TTCK Việt Nam. Với vai trò là đơn vị tổ chức và điều phối thị trường, ông đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật nhất mà VNX đã triển khai trong năm qua?

Ông Lương Hải Sinh: Có thể khẳng định, 2025 là năm ghi nhận nhiều kết quả đột phá của thị trường. Bám sát Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2030 theo Quyết định số 1726/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, VNX đã tập trung triển khai đồng bộ ba trụ cột: (i) hoàn thiện khung pháp lý; (ii) nâng cấp hạ tầng công nghệ; và (iii) đa dạng hóa sản phẩm và cơ cấu hàng hóa trên thị trường.

Dấu ấn quan trọng nhất là việc đưa hệ thống công nghệ thông tin KRX vào vận hành ổn định từ ngày 05/5/2025. Hệ thống này đã nâng cao năng lực xử lý giao dịch, bảo đảm thị trường vận hành an toàn trong các phiên có thanh khoản cao, lên tới 80.000 tỷ đồng.

Song song với đó, VNX đã chỉ đạo ban hành đồng bộ hệ thống quy chế nghiệp vụ áp dụng thống nhất trên toàn thị trường, góp phần nâng cao tính minh bạch và kỷ luật vận hành, tạo nền tảng quan trọng để FTSE Russell công bố nâng hạng TTCK Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.

Phóng viên: Thưa ông, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng cả về chỉ số, vốn hóa và thanh khoản. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về kết quả của HOSE và HNX dưới sự điều phối của VNX?

Ông Lương Hải Sinh: Những con số của năm 2025 cho thấy thị trường đã có bước tăng trưởng toàn diện, cả về quy mô vốn hóa, thanh khoản và chiều sâu phát triển. Tại HOSE, chỉ số VN-Index đạt khoảng 1.784,49 điểm, tăng 34,5% so với cuối năm trước. Quy mô vốn hóa thị trường đạt 7,178 triệu tỷ đồng, tương đương 65,1% GDP, phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của TTCK trong việc huy động và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.

Đối với HNX, VNX tập trung chỉ đạo phát triển thị trường trái phiếu và thị trường phái sinh. Thị trường trái phiếu Chính phủ đã huy động hơn 312 nghìn tỷ đồng cho ngân sách nhà nước; thanh khoản trên thị trường thứ cấp tăng 75,9%, cho thấy mức độ cải thiện rõ rệt về chiều sâu thị trường. Đáng chú ý, sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số VN100 ra mắt từ tháng 10/2025 đã thu hút sự quan tâm tích cực của nhà đầu tư, góp phần hoàn thiện cấu trúc sản phẩm và nâng cao vai trò phòng ngừa rủi ro của thị trường phái sinh.

Sự tăng trưởng không chỉ thể hiện ở quy mô và thanh khoản mà còn ở chất lượng hàng hóa niêm yết. Làn sóng IPO từ các doanh nghiệp quy mô lớn, giữ vị thế dẫn dắt trong nhiều ngành, đã góp phần nâng cao chiều sâu và sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước. Đà phát triển này đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về kỷ luật và cơ chế giám sát.

Phóng viên: Công tác giám sát luôn là vấn đề được nhà đầu tư đặc biệt quan tâm nhằm bảo đảm tính minh bạch và công bằng của thị trường. Thưa ông, VNX đã có những cải tổ gì trong hoạt động này?

Ông Lương Hải Sinh: Giám sát thị trường là chức năng cốt lõi của Sở giao dịch. Trong năm 2025, VNX đã chỉ đạo xây dựng hệ thống tiêu chí giám sát thành viên và hoàn thiện quy chế công bố thông tin áp dụng thống nhất trên toàn thị trường, qua đó nâng cao tính đồng bộ và hiệu quả quản lý.

Trên nền tảng hệ thống KRX, VNX triển khai cơ chế giám sát tự động, cho phép phát hiện sớm các giao dịch có dấu hiệu bất thường ngay trong phiên giao dịch. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát giúp chuyển từ phương thức giám sát thụ động sang giám sát chủ động, tăng cường năng lực quản trị rủi ro thị trường.

Đồng thời, VNX đã chỉ đạo HOSE và HNX phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong giám sát danh tính nhà đầu tư và cổ đông lớn trên hệ thống KRX; tăng cường theo dõi các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro về khả năng thanh toán trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, qua đó bảo đảm kỷ cương thị trường và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Phóng viên: Bước sang năm 2026, TTCK Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa chính thức nâng hạng. VNX sẽ chỉ đạo các đơn vị thành viên tập trung vào những trọng tâm nào trong giai đoạn tới?

Ông Lương Hải Sinh: Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mục tiêu xuyên suốt của VNX là chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để thị trường vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả dưới vị thế thị trường mới nổi kể từ tháng 9/2026. Chính vì vậy, VNX sẽ tập trung vào ba trụ cột quan trọng.

Thứ nhất, tiếp tục phát triển sản phẩm mới, bao gồm triển khai các sản phẩm phái sinh như hợp đồng quyền chọn; nghiên cứu mô hình sàn giao dịch phái sinh vàng và sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp, nhằm đa dạng hóa cấu trúc thị trường.

Thứ hai, xây dựng và vận hành thí điểm hệ thống giao dịch tín chỉ các-bon tại HNX vào cuối năm 2026, tạo nền tảng cho thị trường tài chính xanh và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện cam kết giảm phát thải.

Thứ ba, tiếp tục nâng cấp hệ thống giám sát theo hướng chuyển đổi số toàn diện, tăng cường phân tích dữ liệu và tự động hóa quy trình, bảo đảm tính minh bạch và kỷ luật thị trường, sẵn sàng đón nhận dòng vốn từ các quỹ ETF và nhà đầu tư tổ chức quốc tế sau khi nâng hạng.

Bên cạnh đó, VNX cũng đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, nâng cao năng lực cho nhà đầu tư và doanh nghiệp, coi đây là nền tảng bền vững cho sự phát triển dài hạn của thị trường. Việc phát triển sản phẩm và hoàn thiện cấu trúc thị trường chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với sự nâng cao chất lượng tham gia của các chủ thể trên thị trường.

Phóng viên: Trước thềm năm mới Bính Ngọ – giai đoạn bản lề của tiến trình nâng hạng, ông muốn gửi thông điệp gì tới các thành viên thị trường?

Ông Lương Hải Sinh: TTCK là một chỉnh thể thống nhất, trong đó mỗi chủ thể – từ cơ quan quản lý, Sở giao dịch, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán, công ty chứng khoán, doanh nghiệp niêm yết đến nhà đầu tư – đều giữ vai trò quan trọng. Những cải cách về hạ tầng, sản phẩm hay cơ chế vận hành chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong tổng thể lợi ích chung và sự đồng hành của toàn hệ sinh thái.

Với nền tảng công nghệ được củng cố, cơ chế hoạt động ngày càng hoàn thiện và định hướng phát triển tiệm cận chuẩn mực quốc tế, chúng tôi tin tưởng TTCK Việt Nam sẽ hoạt động ổn định, minh bạch và hiệu quả dưới vị thế thị trường mới nổi. Qua đó, thị trường tiếp tục phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!