Triển vọng ngành Ngân hàng toàn cầu 2026: Cân bằng giữa bất ổn vĩ mô, tham vọng AI và làn sóng stablecoin

Báo cáo của Deloitte nhận định, “năm 2026 có thể là năm của những quyết định táo bạo khi ngân hàng phải cân bằng giữa các lực cản vĩ mô, tham vọng AI và khả năng xuất hiện mang tính đột phá của stablecoin”. Nhận định này đặt ngành Ngân hàng và thị trường vốn vào một bối cảnh vừa nhiều cơ hội, vừa không ít thách thức.

Về phương diện kinh tế vĩ mô, báo cáo nhấn mạnh các yếu tố bất định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và khả năng sinh lời. Cụ thể, “bất ổn kinh tế vĩ mô, sự phân hóa trong tâm lý người tiêu dùng và lạm phát kéo dài có thể tạo ra những thách thức đối với doanh thu và khả năng sinh lời của ngân hàng”. Điều này đồng nghĩa, dù triển vọng tăng trưởng vẫn hiện hữu, các ngân hàng buộc phải điều chỉnh chiến lược theo hướng thận trọng và linh hoạt hơn.

Deloitte cho rằng trong năm 2026, các tổ chức tài chính cần duy trì tăng trưởng khi cân bằng giữa lạc quan và thận trọng. Để làm được điều đó, trọng tâm sẽ là tập trung vào đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi và kỷ luật chi phí. Báo cáo lưu ý, các ngân hàng có thể sẽ buộc phải bảo vệ biên lợi nhuận, đa dạng hóa nguồn thu từ phí và chuẩn bị cho sự cạnh tranh gia tăng từ các tổ chức phi ngân hàng, đồng thời vẫn tập trung cao độ vào việc kiểm soát chi phí.

Không chỉ áp lực từ môi trường vĩ mô, các ngân hàng còn phải tính đến tác động tiềm tàng của stablecoin. Deloitte nhận định “stablecoin dùng trong thanh toán (Payment stablecoin – PSC) có thể mở ra kỷ nguyên mới cho tiền tệ”. Tuy nhiên, sự phát triển của PSC cũng đặt ra thách thức lớn khi “tăng trưởng của PSC có thể tạo ra mối đe dọa đối với nguồn tiền gửi của ngân hàng, với hơn 1 nghìn tỷ USD đối diện với rủi ro”.

Trước khả năng này, Deloitte gợi mở một số hướng đi chiến lược. Trong đó, tiền gửi mã hóa có thể trở thành chiến lược đối trọng. Đồng thời, các ngân hàng cần “chuẩn bị cho các vai trò tiềm năng mà ngân hàng có thể đảm nhiệm trong chuỗi giá trị PSC, bao gồm tổ chức phát hành, tổ chức lưu ký và đối tác của các nhà cung cấp hệ thống lõi”, cũng như cân nhắc tham gia các liên minh hoặc sử dụng các giải pháp “PSC-as-a-Service” để mở rộng quy mô nhanh hơn.

Như vậy, bài toán năm 2026 không chỉ là giữ vững tăng trưởng, mà còn là tái định vị vai trò của ngân hàng trong hệ sinh thái tài chính đang chuyển dịch mạnh mẽ.

AI và cuộc đua tái cấu trúc hạ tầng dữ liệu, quản trị rủi ro

Song song với biến động thị trường, Deloitte nhận định AI đang bước vào giai đoạn quyết định: “AI đang ở thời điểm bước ngoặt”. Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn nhiều rào cản khi nhiều sáng kiến AI vẫn bị mắc kẹt ở các giai đoạn thử nghiệm đơn lẻ. Lãnh đạo các ngân hàng cũng đang phải đối mặt với những kỳ vọng phi thực tế về hiệu suất, đồng thời chịu áp lực ngày càng lớn trong việc chứng minh hiệu suất đầu tư (ROI).

Để công nghiệp hóa AI ở quy mô lớn, Deloitte khuyến nghị cần thiết lập tầm nhìn từ cấp lãnh đạo cao nhất, hỗ trợ bằng đầu tư và thúc đẩy sự đồng bộ. Cụ thể, các ngân hàng nên xây dựng và truyền thông chiến lược AI thống nhất trên toàn doanh nghiệp, thiết lập cơ chế quản trị rõ ràng, đánh giá lại bài toán “tự xây dựng hay mua ngoài (build vs. buy)”, đo lường và theo dõi ROI một cách kỷ luật, đồng thời chuẩn bị các mô hình chuyên biệt theo ngành & Agentic AI.

Tuy nhiên, tham vọng AI có thể bị hạn chế bởi chính nền tảng dữ liệu. Deloitte cảnh báo: “AI đang tái định nghĩa khái niệm "dữ liệu tốt" trong ngành ngân hàng, trong khi mức độ dữ liệu sẵn sàng cho AI hiện nay rất không đồng đều giữa các ngân hàng và ngay trong nội bộ từng ngân hàng”. Việc triển khai AI ở quy mô lớn đòi hỏi một kiến trúc dữ liệu bền vững hơn và có khả năng thích ứng cho tương lai.

Theo đó, các tổ chức cần tăng cường cam kết đối với dữ liệu để xây dựng hạ tầng sẵn sàng cho AI, bao gồm tăng cường đầu tư vào dữ liệu theo nhịp cải tiến ổn định và thực hiện đánh giá mức độ sẵn sàng của dữ liệu và giải quyết các thách thức về quyền sở hữu dữ liệu nhằm bảo đảm dữ liệu đủ điều kiện phục vụ AI.

Ở một khía cạnh khác, rủi ro tội phạm tài chính cũng gia tăng đáng kể. Deloitte nhận định, mức độ đe dọa từ tội phạm tài chính gia tăng đặt ra lời kêu gọi hành động khẩn cấp khi tội phạm tài chính leo thang về quy mô, tốc độ và mức độ tinh vi. Các ngân hàng còn đối mặt với những phức tạp lớn hơn từ các nguồn rủi ro mới.

Giải pháp được đề xuất là tích hợp AI và đổi mới công nghệ để hỗ trợ giảm thiểu rủi ro. Theo đó, các đội nhóm phòng chống tội phạm tài chính cần triển khai AI xuyên suốt từng giai đoạn của vòng đời tuân thủ phòng, chống tội phạm tài chính và sử dụng các đường ống dữ liệu (data pipeline) hợp nhất để làm rõ các hồ sơ rủi ro đang thay đổi.

Tổng thể, bức tranh năm 2026 của ngành Ngân hàng toàn cầu không đơn thuần là câu chuyện tăng trưởng. Đó là giai đoạn các ngân hàng phải đưa ra lựa chọn chiến lược trước những biến động cấu trúc: từ ổn định lợi nhuận trong môi trường vĩ mô nhiều ẩn số, ứng phó với stablecoin, đến công nghiệp hóa AI và tái cấu trúc nền tảng dữ liệu, quản trị rủi ro. Những quyết định trong năm tới vì vậy có thể định hình vị thế cạnh tranh của ngành trong nhiều năm tiếp theo.