Ngành Tài chính hướng tới dịch vụ công “một lần khai báo”

Bộ Tài chính đề xuất người dân, doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần khi làm thủ tục.

Giảm giấy tờ bằng khai thác, tái sử dụng dữ liệu

Theo dự thảo, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tài chính được xác định là nền tảng thống nhất để tiếp nhận, giải quyết, theo dõi tình hình tiếp nhận, kết quả xử lý thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Hệ thống đồng thời kết nối, tích hợp, chia sẻ dữ liệu với Cổng Dịch vụ công quốc gia để cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Phạm vi điều chỉnh bao gồm quản lý, vận hành, khai thác, sử dụng, bảo đảm an ninh mạng đối với Hệ thống, đồng thời quy định việc tổ chức thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Đối tượng áp dụng khá rộng, từ các đơn vị thuộc, trực thuộc Bộ Tài chính, cán bộ tham gia giải quyết thủ tục đến doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ kỹ thuật cùng tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ công.

Đáng chú ý, dự thảo đặt ra nguyên tắc tổ chức, cá nhân chỉ phải cung cấp thông tin một lần. Những dữ liệu đã có, đủ điều kiện khai thác sẽ được sử dụng lại, đồng thời ghi nhận nguồn, mục đích, độ mới, phiên bản. Hệ thống được thiết kế lấy tổ chức, cá nhân làm trung tâm, bảo đảm dịch vụ liên tục trong quá trình chuyển đổi.

Cụ thể hóa nguyên tắc này, dự thảo quy định Hệ thống kết nối, khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành để tự động điền thông tin vào biểu mẫu điện tử, qua đó phục vụ cắt giảm thành phần hồ sơ. Mỗi phiên bản thủ tục hành chính, biểu mẫu điện tử đang có hiệu lực phải gắn với bảng ánh xạ thông tin tới các trường dữ liệu.

Điều này có thể giúp thay đổi cách thức thực hiện dịch vụ công theo hướng dữ liệu đi trước, giảm việc người dân, doanh nghiệp phải kê khai lại những thông tin cơ quan nhà nước đã có. Trường hợp nguồn dữ liệu gặp sự cố hoặc thông tin chưa chính xác, cơ quan tiếp nhận có thể yêu cầu bổ sung giấy tờ cần thiết, song phải ghi nhận lý do cụ thể trên Hệ thống.

Dự thảo cũng yêu cầu mỗi lần đề nghị tổ chức, cá nhân cung cấp lại thông tin phải được ghi nhận bằng mã lý do. Việc hướng dẫn bổ sung, hoàn thiện hồ sơ phải cụ thể, đầy đủ trong một lần. Lỗi hoặc thiếu dữ liệu từ nguồn cũng chưa phải căn cứ làm mất quyền thực hiện thủ tục hành chính của người dân, doanh nghiệp.

Một điểm mới khác là biểu mẫu điện tử tương tác phải hỗ trợ lưu nháp để người dùng có thể tiếp tục kê khai sau, tự động kiểm tra tính hợp lệ của thông tin ngay tại thời điểm nhập, đồng thời thông báo cụ thể khi phát sinh lỗi. Với dịch vụ công trực tuyến toàn trình đủ điều kiện về dữ liệu, người dân có thể giảm đáng kể thao tác đính kèm hồ sơ.

Một hồ sơ được theo dõi xuyên suốt trên các hệ thống

Dự thảo hướng tới xây dựng Hệ thống tập trung, thống nhất trong phạm vi Bộ Tài chính, làm đầu mối quản lý danh mục, phiên bản biểu mẫu điện tử, quy trình điện tử, trạng thái hồ sơ, kết nối Cổng Dịch vụ công quốc gia. Các hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành tiếp tục quản lý nguồn dữ liệu chính thức, quy tắc nghiệp vụ cùng thẩm quyền ban hành quyết định chuyên ngành.

Theo đó, mỗi hồ sơ được theo dõi xuyên suốt bằng mã hồ sơ hoặc mã tương quan thống nhất giữa Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống của Bộ Tài chính với hệ thống thông tin nghiệp vụ chuyên ngành. Trạng thái phải được đồng bộ khi có thay đổi, giúp tổ chức, cá nhân tra cứu tiến độ bằng mã số hồ sơ hoặc mã QR với thông tin nhất quán trên các hệ thống.

Cách thức tiếp nhận hồ sơ cũng được mở rộng theo nhiều kênh, gồm trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, qua Hệ thống, tiếp nhận trực tiếp tại Bộ phận Một cửa, bưu chính, ki-ốt thông minh, ứng dụng di động, giao dịch hệ thống với hệ thống hoặc trao đổi dữ liệu theo lô. Dù lựa chọn kênh nào, thời hạn giải quyết thủ tục hành chính vẫn được giữ nguyên.

Dự thảo đồng thời quy định việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước phục vụ quản lý nhà nước, cải cách thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công sẽ không thu phí, trừ trường hợp luật có quy định khác. Các đơn vị cũng không được đặt ra khoản thu thông qua đặc tả kết nối, cam kết mức dịch vụ hoặc hợp đồng khi thiếu căn cứ pháp luật.

Đối với thanh toán trực tuyến, Bộ Tài chính không xây dựng một hệ thống thanh toán thay thế. Dự thảo quy định không buộc tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ của tổ chức trung gian khi pháp luật chuyên ngành không yêu cầu; đồng thời không đặt thêm phí nền tảng, phí xử lý hồ sơ điện tử, phí sử dụng API hay khoản thu nhằm bù chi phí xây dựng, vận hành Hệ thống nếu thiếu căn cứ pháp luật.

Cùng với thuận tiện trong thực hiện thủ tục, dự thảo đặt ra yêu cầu về khả năng đo lường chất lượng dịch vụ. Các nhóm chỉ tiêu bắt buộc gồm khả dụng, tính liên tục, độ trễ, thời hạn, độ chính xác của trạng thái và kết quả, độ mới dữ liệu, năng lực xử lý, mức độ trực tuyến, tự động hóa, trải nghiệm người dùng cùng khả năng khôi phục.

Riêng việc thực hiện nguyên tắc cung cấp thông tin một lần sẽ được đo bằng bốn chỉ tiêu, gồm số trường dữ liệu đủ điều kiện khai thác, số trường đã được tự động điền, số lần gọi nguồn dữ liệu chính thức, mã lý do yêu cầu người dân hoặc doanh nghiệp cung cấp lại thông tin. Đây sẽ là căn cứ đánh giá mức độ thực chất của việc tái sử dụng dữ liệu.

Quá trình chuyển đổi cũng được dự thảo thiết kế theo hướng thận trọng, thực hiện theo từng thủ tục, lĩnh vực, địa bàn thay vì đồng loạt. Hồ sơ đang xử lý sẽ tiếp tục hoàn thành trên hệ thống đã tiếp nhận, người dân, doanh nghiệp không phải nộp lại. Thủ tục chỉ được chuyển chính thức lên Hệ thống khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu đánh giá theo quy định.

Với những quy định trên, dự thảo hướng tới chuyển dịch dịch vụ công trực tuyến của Bộ Tài chính từ số hóa quy trình sang khai thác dữ liệu phục vụ người dùng. Khi thông tin đã có được tái sử dụng, trạng thái hồ sơ được liên thông, quy trình tiếp tục được tái cấu trúc, người dân và doanh nghiệp có thể giảm giấy tờ, thao tác kê khai, thời gian thực hiện thủ tục hành chính.