Đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) sáng 29.10. Ảnh: Hải Nguyễn
Thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) sáng 29.10, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn - Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng cho rằng, việc hoàn thiện cơ chế định giá đất cần bảo đảm tính khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng. Giá đất không chỉ ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất mà còn tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân và chi phí của doanh nghiệp.
Theo đại biểu, dự thảo đã đặt ra định hướng sử dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất để xác định nghĩa vụ tài chính, tiền bồi thường. Tuy nhiên, cơ chế này cần đi kèm các biện pháp kiểm soát nhằm bảo đảm việc xác định giá có căn cứ rõ ràng.
Đề nghị kiểm soát dữ liệu định giá đất
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đồng tình với chủ trương giao địa phương quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo nguyên tắc, tiêu chí do Trung ương quy định. Theo ông, cách làm này có thể góp phần rút ngắn thời gian xác định giá đất, giảm chi phí tuân thủ và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.
Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, khi bảng giá đất và hệ số điều chỉnh được sử dụng để xác định cả nghĩa vụ tài chính lẫn tiền bồi thường, yêu cầu về tính khách quan và minh bạch càng cao. Việc xác định giá cần hạn chế nguy cơ các yếu tố liên quan đến nguồn thu ngân sách ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.
Một vấn đề khác được đại biểu đề cập là chất lượng dữ liệu đầu vào. Dự thảo quy định việc định giá dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan, nhưng theo ông, cần làm rõ hơn nguyên tắc kiểm soát, sàng lọc dữ liệu, nhất là đối với các giao dịch bất thường hoặc có dấu hiệu thao túng giá.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm chứng dữ liệu tại Điều 74; đồng thời quy định trách nhiệm công khai căn cứ, phương pháp và kết quả xác định bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất tại Điều 75 của dự thảo.
Đại biểu cũng kiến nghị có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập đối với những trường hợp có tác động lớn. Theo ông, mục tiêu của định giá đất không đơn thuần là xác định mức giá cao hay thấp, mà phải bảo đảm mức giá hợp lý, công bằng, có căn cứ và có thể kiểm tra.
Làm rõ quyền xem xét lại giá bồi thường
Bên cạnh yêu cầu minh bạch trong định giá, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị làm rõ căn cứ điều chỉnh bảng giá đất và trách nhiệm giải trình của cơ quan có thẩm quyền.
Theo nội dung phát biểu, đại biểu kiến nghị quy định quyền của người có đất bị thu hồi được đề nghị xem xét lại giá bồi thường khi có căn cứ, đồng thời xác định thời hạn giải quyết cụ thể. Việc này nhằm tăng khả năng kiểm tra, giám sát đối với quá trình xác định giá và bảo đảm người dân có cơ sở để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Đối với chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu cho rằng cần chuyển trọng tâm từ bồi thường giá trị đất sang bảo đảm khả năng ổn định cuộc sống của người dân sau khi bàn giao đất.
Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá khả năng phục hồi sinh kế, điều kiện nhà ở và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.
