Mở rộng nguồn cung hàng hóa cho thị trường
|
| Ước tính, quy mô thị trường IPO Việt Nam năm 2026 có thể đạt khoảng gần 40.000 tỷ đồng. Nguồn: SSI Research. |
Động lực của làn sóng này đến từ nhiều yếu tố. Trước hết là nhu cầu huy động vốn để phục vụ chiến lược mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, kế hoạch thoái vốn nhà nước tại nhiều doanh nghiệp lớn và chủ trương nâng cao tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) cũng đang tạo thêm nguồn cung mới cho thị trường.
Báo cáo gần đây của SSI Research cho thấy, làn sóng IPO năm 2026 tiếp tục duy trì trạng thái sôi động, với nhiều thương vụ đáng chú ý đang trong lộ trình triển khai, bao gồm Highlands Coffee, CP Vietnam, Điện Máy Xanh, HDBS, LPBS và Kafi Securities, với tổng quy mô ước tính khoảng 35-40 nghìn tỷ đồng, chưa bao gồm khả năng phát hành bổ sung từ tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Trong khi đó, câu chuyện nâng hạng thị trường của Việt Nam hiện không còn chỉ xoay quanh các tiêu chí kỹ thuật của FTSE Russell hay MSCI, mà đang dịch chuyển sang vấn đề cốt lõi hơn là nâng cao khả năng đầu tư của thị trường thông qua việc mở rộng nguồn cung tài sản chất lượng, cải thiện thanh khoản và tăng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.
Tính đến cuối tháng 5/2026, vốn hóa toàn thị trường chứng khoán Việt Nam đạt hơn 403 tỷ USD. Tuy nhiên, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tại nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn nhà nước, vẫn ở mức thấp, làm hạn chế khả năng tham gia của các quỹ đầu tư lớn và ảnh hưởng đến thanh khoản thị trường.
Trong bối cảnh đó, các thương vụ IPO mới được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện chất lượng nguồn cung, mở rộng quy mô thị trường và tạo thêm lựa chọn cho nhà đầu tư trong nước cũng như quốc tế.
Thúc đẩy luân chuyển dòng vốn chiến lược
Không chỉ tạo thêm hàng hóa, làn sóng IPO còn được xem là động lực thúc đẩy quá trình luân chuyển dòng vốn trên thị trường chứng khoán.
Theo SSI Research, nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới dựa trên đầu tư trong nước, phát triển hạ tầng, cải cách thể chế và phát triển chiều sâu thị trường vốn. Trong bối cảnh đó, thị trường vốn ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ nguồn lực và dẫn dắt dòng tiền đến các khu vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế.
Các thương vụ IPO quy mô lớn thường thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư dài hạn và dòng vốn ngoại. Điều này giúp mở rộng cơ sở nhà đầu tư, đồng thời tạo ra các điểm đến mới cho dòng tiền trong bối cảnh nhiều nhóm cổ phiếu niêm yết đã đạt mức định giá tương đối cao sau giai đoạn tăng trưởng kéo dài.
Một yếu tố quan trọng khác là triển vọng nâng hạng thị trường. SSI Research ước tính, việc FTSE Russell đưa Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026 có thể thu hút khoảng 1,4 tỷ USD dòng vốn thụ động trong giai đoạn 2026-2027. Để tận dụng cơ hội này, thị trường cần thêm nhiều doanh nghiệp có quy mô lớn, thanh khoản cao và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng đủ hấp dẫn để đáp ứng yêu cầu của các quỹ đầu tư quốc tế.
Ở góc độ dài hạn, làn sóng IPO còn góp phần thúc đẩy quá trình dịch chuyển từ mô hình huy động vốn truyền thống dựa nhiều vào tín dụng ngân hàng sang mô hình phát triển cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Đây cũng là định hướng được Chính phủ và các cơ quan quản lý theo đuổi trong nhiều năm qua nhằm nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng.
Bên cạnh đó, cải cách thị trường vốn hiện đang hướng tới một mục tiêu quan trọng hơn việc đơn thuần gia tăng quy mô vốn hóa, đó là tạo ra những tài sản thực sự có khả năng đầu tư. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp muốn IPO trong giai đoạn mới sẽ phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động.
Khi những điều kiện đó được cải thiện đồng bộ, làn sóng IPO không chỉ mang lại cơ hội cho các doanh nghiệp huy động vốn mà còn góp phần nâng cao chất lượng thị trường chứng khoán, mở rộng cơ hội đầu tư và tạo nền tảng cho dòng vốn dài hạn tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế Việt Nam.
