
Lớp học xoá mù chữ cho các học viên người dân tộc Chứt, xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Thanh Trung
Những học trò đặc biệt ở tuổi trung niên
Hơn một năm qua, cứ 19h hằng ngày, 19 học viên người dân tộc Chứt ở xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị lại đến lớp sau một ngày lao động trên nương rẫy. Ở độ tuổi ngoài 40, nhiều người lần đầu biết viết tên mình, đọc những dòng chữ đơn giản và làm quen với máy tính. Lớp học không chỉ giúp họ biết chữ mà còn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, phục vụ cuộc sống hằng ngày.
Được tổ chức từ tháng 5.2025 tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thượng Hóa, lớp xóa mù chữ có 19 học viên. Đến nay, lớp đã bước vào học kỳ thứ 5, cũng là học kỳ cuối của khóa học.
Để duy trì sĩ số, các giáo viên thường xuyên đến từng nhà vận động học viên tham gia học tập. Ban ngày đứng lớp dạy học sinh, buổi tối, họ lại tiếp tục công việc giảng dạy cho những học viên đã trưởng thành. Do phần lớn học viên nghỉ học từ nhỏ, chưa có nền tảng kiến thức, việc làm quen với mặt chữ, ghép vần và viết câu đòi hỏi nhiều thời gian, sự kiên trì của cả người dạy lẫn người học.

Ông Đinh Xuân Nam, ở bản Yên Hợp, xã Kim Phú, cho biết hoàn cảnh gia đình khiến ông phải bỏ học từ nhỏ. Việc không biết chữ gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt, nhất là khi thực hiện các thủ tục đơn giản như ký nhận quà hỗ trợ.
“Trước kia còn nhỏ, tôi vội bỏ học nên không biết chữ. Bây giờ mới quyết định đi học xóa mù để biết chữ, biết ký tên khi đi nhận quà này nọ”, ông Nam chia sẻ.
Cũng trở lại trường ở tuổi trưởng thành, chị Cao Thị Nga cho biết việc học không dễ dàng khi khả năng tiếp thu không còn nhanh như trẻ nhỏ, trong khi công việc gia đình và nương rẫy vẫn phải đảm đương.
“Thầy cô giảng thì mình cũng cố gắng để biết, nhưng tiếp thu không nhanh được. Phải từ từ rồi mới cảm nhận, hiểu được. Không được 10 điểm thì cũng được 5, được 7”, chị Nga nói.

Theo thầy Đinh Xuân Quý, giáo viên Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thượng Hóa, phần lớn học viên đều trên 40 tuổi, khả năng tiếp thu kiến thức có những hạn chế nhất định. Vì vậy, giáo viên phải hướng dẫn từng người, thường xuyên ôn tập và điều chỉnh phương pháp giảng dạy để phù hợp với năng lực của học viên.
Bên cạnh nỗ lực của nhà trường và giáo viên, địa phương cũng phối hợp chuẩn bị sách vở, bút mực và các điều kiện cần thiết phục vụ lớp học. Tuy nhiên, việc duy trì sĩ số vẫn là thách thức khi học viên vừa phải học tập, vừa lo công việc gia đình và sản xuất. Để giữ được nhịp học đều đặn, giáo viên không chỉ kiên trì truyền đạt kiến thức mà còn phải thường xuyên động viên, vận động học viên vượt qua những trở ngại trong cuộc sống.
Học chữ để tiếp cận công nghệ, mở hướng sinh kế
Không chỉ học đọc, viết, các học viên còn được hướng dẫn làm quen với công nghệ thông tin. Tận dụng hệ thống máy tính của nhà trường, giáo viên hướng dẫn bà con nhận biết các ký tự trên bàn phím và thực hiện những thao tác cơ bản. Đây là trải nghiệm mới đối với những người trước đây ít có điều kiện tiếp xúc với thiết bị công nghệ.
Thầy Phan Thế Dũng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thượng Hóa, cho biết việc duy trì lớp học gặp nhiều khó khăn. Sau một ngày lao động, có học viên mệt mỏi, đau ốm hoặc bận việc gia đình nên nghỉ học.
“Nhà trường thường xuyên cử giáo viên đến tận nhà động viên học viên đi học đầy đủ. Với những trường hợp đột xuất đau ốm hoặc có việc không thể đến lớp, chúng tôi tổ chức các nhóm giáo viên đến nhà hỗ trợ, giúp học viên nắm lại kiến thức”, thầy Dũng cho hay.
Dự kiến đến cuối tháng 2.2027, cả 19 học viên sẽ hoàn thành chương trình học và được cấp giấy chứng nhận hoàn thành lớp xóa mù chữ. Đây là kết quả từ quá trình nỗ lực học tập của các học viên cùng sự kiên trì, tận tâm của đội ngũ giáo viên trong gần 2 năm qua.

Theo ông Phan Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Phú, người dân bản Yên Hợp chủ yếu là đồng bào Rục thuộc dân tộc Chứt, đời sống còn khó khăn, trình độ đọc, viết hạn chế. Việc tổ chức lớp xóa mù chữ giúp người dân biết đọc, biết viết, từng bước tiếp cận thông tin, hiểu hơn về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Địa phương hiện xây dựng một số mô hình sinh kế tại bản Yên Hợp, trong đó có trồng dứa và cây dược liệu dưới tán rừng. Theo ông Bình, khi biết đọc, biết viết, người dân sẽ thuận lợi hơn trong việc tìm hiểu tài liệu, tiếp cận kỹ thuật và áp dụng vào sản xuất.
Từ những buổi học tối, đồng bào Rục ở bản Yên Hợp không chỉ có thêm kiến thức đọc, viết mà còn từng bước tiếp cận công nghệ thông tin, phục vụ đời sống và sản xuất. Đây cũng là nền tảng để người dân chủ động hơn trong việc tìm hiểu thông tin, tiếp cận các mô hình sinh kế tại địa phương.


