
Dự thảo Luật BHXH sửa đổi đề xuất quy định về việc đóng tiếp BHXH khi còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng. Ảnh: Quế Chi
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 7 Điều 33 của Luật BHXH năm 2024. Theo dự thảo, trường hợp thời gian đóng BHXH bắt buộc còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng thì người lao động hoặc thân nhân của người lao động được đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu.
Mức đóng hằng tháng bằng tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động trước khi người lao động nghỉ việc hoặc chết vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Một điểm cần lưu ý là khoảng thời gian được đóng bổ sung theo cơ chế này không được dùng để xác định thời gian làm việc trong các ngành, nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; thời gian công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc thời gian làm nghề đặc biệt đặc thù trong lực lượng vũ trang theo quy định của dự thảo.
TS. Nguyễn Việt Cường - Trường Quốc tế, ĐH Quốc gia Hà Nội, thành viên Hội đồng Tiền lương quốc gia đánh giá đây là một quy định hợp lý, có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động và gia đình họ.
Theo TS. Nguyễn Việt Cường, người lao động tham gia BHXH trong nhiều năm đã có những đóng góp nhất định vào hệ thống an sinh xã hội. Nếu chỉ vì còn thiếu một vài tháng đóng góp mà họ không đủ điều kiện hưởng lương hưu hằng tháng thì sẽ thiệt thòi cho họ.
Nhiều nước như Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng có những cơ chế cho phép người lao động đóng bổ sung hoặc tiếp tục đóng BHXH tự nguyện để đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu. Ý nghĩa của quy định này càng rõ đối với những trường hợp người lao động mất trước khi hoàn thành đủ thời gian đóng BHXH để thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng.
"Việc cho phép thân nhân đóng bổ sung một khoản tương đối nhỏ có thể tạo điều kiện để những người phụ thuộc được hưởng nguồn trợ cấp thường xuyên, thay vì mất cơ hội tiếp cận chế độ này chỉ vì thiếu một thời gian đóng góp ngắn" - TS. Nguyễn Việt Cường chia sẻ.

Việc cho phép người lao động chuyển từ BHXH bắt buộc sang BHXH tự nguyện để tiếp tục tích lũy thời gian đóng là rất cần thiết. Trong thực tế, quá trình làm việc của người lao động không phải lúc nào cũng liên tục. Nhiều người có thể phải nghỉ việc hoặc mất việc do doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, chuyển sang làm việc tự do hoặc kinh doanh cá thể.
Quy định này giúp bảo đảm tính liên tục của quá trình tham gia BHXH, cho phép người lao động tiếp tục tích lũy thời gian đóng mà không phải bắt đầu lại từ đầu khi thay đổi hình thức việc làm. Nhiều quốc gia trên thế giới cũng cho phép người lao động chuyển sang BHXH tự nguyện. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là khả năng tài chính để thực hiện đóng BHXH tự nguyện, nhất là khi người lao động đã bị mất việc.
Theo đó, cần quan tâm đến một số giải pháp. Nhà nước có thể hỗ trợ tài chính cho những người lao động có thu nhập thấp hoặc bị mất việc, đặc biệt là những người đã có thời gian đóng BHXH tương đối dài và chỉ còn thiếu một vài năm để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Cùng với đó, cần tiếp tục duy trì các phương thức đóng linh hoạt theo tháng, quý, năm hoặc đóng một lần theo quy định, để người lao động có thể lựa chọn phù hợp với điều kiện thu nhập. Ngoài ra, Nhà nước cần đẩy mạnh tư vấn về các chính sách BHXH cho người lao động, khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng BHXH thay vì nhận BHXH một lần.


