Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) phát biểu thảo luận về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ảnh: Quochoi.vn
Sáng 10.11, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa (CNVH).
Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đặt vấn đề cần nhìn thẳng vào thực trạng phát triển CNVH ở Việt Nam, thay vì chỉ nhìn vào những thành công về lượt tải, doanh thu phòng vé hay sức hút của các chương trình biểu diễn.
Theo đại biểu, Việt Nam đã có những lĩnh vực văn hóa đạt được thành tựu đáng kể. Năm 2025, game Việt đạt 4,9 tỉ lượt tải, đứng thứ hai thế giới; phòng vé thu gần 5.600 tỉ đồng, phim Việt dẫn đầu; nhạc Việt có thể lấp đầy các sân vận động.
Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng ấy là những điểm nghẽn căn bản như 95% lượt tải game ở nước ngoài; tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ gần như đóng băng; vi phạm bản quyền trực tuyến đã thành rủi ro thương mại với đối tác.
Đại biểu cho rằng Việt Nam có người sáng tạo, có khán giả, nhưng đang thiếu những yếu tố cốt lõi để biến sản phẩm sáng tạo thành tài sản có giá trị kinh tế, gồm bản quyền, tài chính cho sản phẩm trí tuệ và kênh phân phối.
Đánh giá dự thảo Luật Phát triển CNVH, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng dự thảo đã bao quát nhiều vấn đề nhưng vẫn còn những điểm bất cập: “Rộng ở diện, dày ở thủ tục và mỏng ở phần cốt lõi”.
Từ đó, đại biểu đề nghị phải lựa chọn và tập trung nguồn lực thay vì dàn trải. Trước mắt, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế xác định lĩnh vực trọng điểm theo từng giai đoạn, trong đó luật quy định tiêu chí, Chính phủ lựa chọn tối đa 3-4 lĩnh vực cho mỗi 5 năm, có đánh giá và đưa ra khỏi danh mục nếu không đạt yêu cầu.
Ba lĩnh vực cần tập trung trước mắt là trò chơi điện tử và nội dung số; điện ảnh, phim truyền hình; âm nhạc, biểu diễn và công nghiệp sự kiện.
Đồng thời, cần bổ sung cơ chế đặc thù hỗ trợ thực thi bản quyền trên môi trường số, chặn nhanh cả tên miền mới của các trang tái phạm, cắt dòng tiền quảng cáo và thanh toán của trang vi phạm.
Nguồn lực cũng cần chuyển trọng tâm từ hạ tầng cụm, khu sang tài chính cho sản phẩm trí tuệ của người Việt, hỗ trợ theo chi tiêu thực tế và trả sau khi có kết quả.
Đại biểu đề nghị ưu đãi thuế chỉ dành cho sản phẩm trọng điểm có tiêu chí luật định; việc đánh giá, công nhận phải thống nhất ở cấp trung ương. Các cụm, khu được hưởng ưu đãi cần có tỉ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu và cơ chế thu hồi ưu đãi.
Tham gia ý kiến về xác lập quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến các nội dung về sáng tạo văn hóa, đại biểu Lê Trung Quân (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho biết, một bộ phim hoạt hình nổi tiếng có thể mới phát sóng tuần này, có sự thu hút quan tâm toàn cầu, thì ngay ngày hôm sau đến các nhà sách, trung tâm thương mại là có thể tiếp cận được đồ chơi, sản phẩm quà lưu niệm dựa trên sản phẩm nhân vật sở hữu trí tuệ gắn với giá trị văn hóa này.
Thậm chí, có những tour tuyến, địa điểm du lịch gắn với các bối cảnh trong phim để người dân và cộng đồng dân cư bản địa có thể cùng đến và khai thác giá trị văn hóa, lan tỏa tổng hoà trong toàn xã hội gắn với sản phẩm trí tuệ đó.
Do đó, đại biểu đề nghị có cơ chế xác lập các nội dung liên quan đến sở hữu trí tuệ, nhân vật, quyền sở hữu tài sản, các nội dung có liên quan gắn với CNVH từ khâu lên ý tưởng, thế giới nội dung, nhân vật, bối cảnh… tất cả được thực hiện trên các nền tảng số.
Theo đại biểu, điều này sẽ khuyến khích các chủ thể và cộng đồng cùng tham gia trong việc sáng tạo văn hóa.
