Vì sao sandbox Fintech chưa có doanh nghiệp được thử nghiệm?

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc Ngân hàng Nhà nước tiếp thu ý kiến để điều chỉnh điều kiện đối với người đại diện theo pháp luật, Tổng Giám đốc (Giám đốc) của doanh nghiệp công nghệ tài chính (Fintech) đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm.

Trước đó, Bộ Nội vụ cho rằng, dự thảo tồn tại sự chưa thống nhất giữa các điều khoản khi một số quy định đã cắt giảm điều kiện kinh nghiệm nhưng quy định khác vẫn giữ yêu cầu phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm quản lý hoặc điều hành trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, trung gian thanh toán hoặc công nghệ thông tin.

Vì thế, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ sửa đổi để thống nhất quy định theo hướng người đại diện theo pháp luật hoặc Tổng Giám đốc (Giám đốc) chỉ cần đáp ứng một trong hai điều kiện: có bằng đại học trở lên thuộc các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật, công nghệ thông tin, tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán hoặc có ít nhất 2 năm kinh nghiệm là người quản lý, điều hành trong các lĩnh vực liên quan.

Giải trình về việc mở rộng điều kiện này, theo giải trình của Ngân hàng Nhà nước, các doanh nghiệp Fintech thường là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, có xu hướng tuyển dụng nhân sự trẻ. Nhiều trường hợp có trình độ chuyên môn phù hợp nhưng chưa đáp ứng yêu cầu về số năm kinh nghiệm, hoặc ngược lại có kinh nghiệm thực tiễn nhưng không thuộc nhóm tiêu chí bằng cấp như quy định trước đây. Vì vậy, việc mở rộng điều kiện được đánh giá là phù hợp với thực tế thị trường, tạo điều kiện cho các nhân sự có năng lực tham gia triển khai các giải pháp Fintech thử nghiệm.

Bên cạnh điều kiện nhân sự, dự thảo sửa đổi cũng tiếp tục được hoàn thiện theo hướng cắt giảm thành phần hồ sơ và tăng cường khai thác dữ liệu điện tử.

Theo nội dung tiếp thu ý kiến của Bộ Nội vụ, Ngân hàng Nhà nước bổ sung quy định cơ quan quản lý chủ động khai thác, sử dụng thông tin từ các cơ sở dữ liệu đã được cơ quan chủ quản công bố để thay thế các giấy tờ chứng minh năng lực, trình độ chuyên môn của người đại diện theo pháp luật và Tổng Giám đốc (Giám đốc). Chỉ trong trường hợp không khai thác được dữ liệu hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác thì tổ chức đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm mới phải bổ sung hồ sơ.

Một thay đổi đáng chú ý khác là việc loại bỏ yêu cầu nộp Phiếu lý lịch tư pháp trong hồ sơ nhân sự. Trong quá trình thẩm định hồ sơ, Ngân hàng Nhà nước sẽ phối hợp với Bộ Công an để đánh giá việc đáp ứng các điều kiện về nhân sự của tổ chức đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm.

Cùng với việc cắt giảm hồ sơ, NHNN cũng tiếp thu các ý kiến liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Theo góp ý của Bộ Tài chính, các nội dung sửa đổi chủ yếu liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền trong phạm vi quản lý của Ngân hàng Nhà nước. Trên cơ sở đó, NHNN đã hoàn thiện các nội dung đánh giá thủ tục hành chính, việc phân quyền, phân cấp, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quá trình xây dựng dự thảo.

Ngoài các vấn đề về thủ tục và điều kiện nhân sự, Bộ Tài chính nêu ý kiến đề nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc mà các bộ, cơ quan đã có ý kiến để đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định số 94/2025/NĐ-CP cho phù hợp.

Về vấn đề này, theo giải trình của Ngân hàng Nhà nước, một trong những khó khăn, vướng mắc được phản ánh trong quá trình triển khai Nghị định số 94/2025/NĐ-CP là các điều kiện, tiêu chí tham gia Cơ chế thử nghiệm chưa được cụ thể. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cho rằng Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát là cách tiếp cận pháp lý mới và chưa có tiền lệ đối với các giải pháp công nghệ tài chính.

Do đó, thay vì áp dụng phương thức quản lý dựa trên các quy định chi tiết như mô hình quản lý truyền thống, các quy định của Cơ chế thử nghiệm được xây dựng theo hướng dựa trên nguyên tắc với hệ thống tiêu chí khung linh hoạt. Theo Ngân hàng Nhà nước, việc quy định các nguyên tắc chung thay vì các điều kiện kỹ thuật cụ thể là phù hợp trong bối cảnh cơ quan quản lý chưa thể nhận diện đầy đủ bản chất cũng như các rủi ro đặc thù của những giải pháp công nghệ mới để xây dựng các tiêu chuẩn riêng về vốn, nhân sự hoặc hạ tầng công nghệ.

Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết hiện chưa có tổ chức nào được cấp Giấy chứng nhận tham gia cơ chế thử nghiệm và triển khai trên thực tế. Vì vậy, cơ quan quản lý chưa có cơ sở để đề xuất các nội dung quản lý chi tiết hơn đối với hoạt động cung ứng các giải pháp Fintech tham gia thử nghiệm. Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện các quy định của Nghị định.