|
| Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Uganda: Viên ngọc châu Phi. |
Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Uganda: Viên ngọc châu Phi do Cao ủy Uganda tại Kuala Lumpur (Malaysia) phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch của Uganda cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 12/8 tại Hà Nội, phía Uganda cho biết, quốc gia này muốn trở thành trung tâm về logistics và sản xuất cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Khu vực Thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA) với khoảng 1,4 tỷ người tiêu dùng.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn, châu Phi đang thu hút đầu tư, hợp tác kinh tế nhờ cơ cấu dân số trẻ, thị trường tiêu dùng lớn và tốc độ đô thị hóa nhanh. Tiến trình hội nhập và liên kết kinh tế của châu lục cũng được mở rộng thông qua AfCFTA, tạo thêm cơ hội về thương mại, đầu tư và kết nối chuỗi cung ứng.
Uganda nằm ở vị trí kết nối Cộng đồng Đông Phi (EAC) với các khu vực khác của châu lục, có lực lượng lao động trẻ, tài nguyên khoáng sản, đất đai thuận lợi cho nông nghiệp. Tăng trưởng GDP của Uganda đạt 6% năm 2024 và 6,7% năm 2025. Nông nghiệp thu hút trên 80% lực lượng lao động, với các sản phẩm chính gồm cà phê, chè, ngô, chuối, đường và sắn.
Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh cho biết, đối với doanh nghiệp Việt Nam, Uganda không chỉ là thị trường hơn 50 triệu dân mà còn có thể là địa bàn để tiếp cận sâu hơn Đông Phi và thị trường châu Phi. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có thể là điểm tiếp cận ASEAN và khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho doanh nghiệp Uganda.
Bà Olive Kigongo, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Uganda cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam có thể xem xét những mặt hàng Uganda và các nước Đông Phi đang nhập khẩu từ Việt Nam để xác định lĩnh vực phù hợp đầu tư sản xuất tại Uganda. Phía Uganda cho biết lĩnh vực sản xuất đang phát triển và Chính phủ có các chính sách ưu đãi đầu tư; nhà đầu tư có thể chuyển 100% lợi nhuận về nước sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế. Nước này cũng có nguồn nhân lực trẻ, sử dụng tiếng Anh phổ biến và chi phí lao động cạnh tranh.
Quan hệ thương mại Việt Nam - Uganda hiện có quy mô chưa lớn nhưng tăng nhanh trong năm gần đây. Theo thông tin từ Ban tổ chức, năm 2024, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 triệu USD; đến năm 2025 đạt khoảng 95,47 triệu USD, tăng hơn 4 lần.
Trong năm 2025, Uganda nhập khẩu 45,62 triệu USD hàng hóa từ Việt Nam, chủ yếu gồm thức ăn chăn nuôi, clinker xi măng, chất hoàn tất và chất mang thuốc nhuộm, ắc quy điện dùng trong pin lưu trữ, hàng may mặc, giày dép và gỗ veneer. Xuất khẩu của Uganda sang Việt Nam đạt 49,85 triệu USD, tập trung vào cà phê, bông và thịt.
Cơ cấu thương mại hiện nay tạo khả năng để Uganda tăng xuất khẩu nông sản và tài nguyên thiên nhiên sang Việt Nam, đồng thời doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào sản xuất và gia tăng giá trị tại Uganda, phục vụ thị trường sở tại và các thị trường khác tại châu Phi.
Về đầu tư, Việt Nam đã cam kết khoảng 40 triệu USD tại Uganda, chủ yếu trong lĩnh vực khai khoáng và xây dựng. Trong đó, Ba Dinh JSC cam kết đầu tư 35 triệu USD vào hoạt động thăm dò vàng và kim loại màu, ATAD Steel đã đầu tư 500.000 USD trong lĩnh vực xây dựng.
Phía Uganda đang kêu gọi doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào chế biến nông sản, sản xuất công nghiệp, công nghệ thông tin và dịch vụ gia công quy trình doanh nghiệp (BPO), du lịch, khoáng sản và khai khoáng, dầu khí, dược phẩm và năng lượng tái tạo. Đồng thời, Uganda muốn mở rộng xuất khẩu cà phê, chè, thịt, trái cây, thủy sản, da thuộc và dệt may vào Việt Nam, cũng như tăng lượng hàng hóa sản xuất tại Việt Nam vào Uganda và khu vực.
Nông nghiệp là một trong những lĩnh vực hai bên đang thúc đẩy hợp tác. Trước Diễn đàn, Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda đã có chuyến khảo sát, tìm hiểu kinh nghiệm tại Việt Nam. Hai bên cũng thúc đẩy thỏa thuận hợp tác phát triển chuỗi giá trị cà phê.
Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Quang Vinh cho biết, trước đây không nhiều doanh nghiệp Việt Nam sẵn sàng đầu tư vào Uganda, nhưng hiện số doanh nghiệp quan tâm tới thị trường đã tăng. Tuy nhiên, thông tin về thị trường Uganda còn hạn chế khiến doanh nghiệp chưa nắm bắt đầy đủ cơ hội. Khoảng cách địa lý cũng làm tăng chi phí liên lạc và logistics. Hơn nữa, khác biệt về khuôn khổ pháp lý, tập quán kinh doanh là những khó khăn doanh nghiệp phải tính đến khi đầu tư.
Theo ông Vinh, VCCI sẽ tăng cường triển khai thỏa thuận hợp tác đã ký với Phòng Thương mại và Công nghiệp Uganda, trao đổi thông tin về cơ hội đầu tư trong nông nghiệp, cà phê, khai khoáng, du lịch và hỗ trợ doanh nghiệp tìm hiểu văn hóa kinh doanh tại Uganda. VCCI dự kiến cuối năm nay hoặc sang năm sẽ tổ chức đoàn doanh nghiệp sang khảo sát Uganda và một số thị trường châu Phi.
Về chính sách, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn cho rằng, hai nước cần tăng trao đổi giữa các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, chính sách đầu tư và danh mục mặt hàng ưu tiên. Hai bên cũng cần thúc đẩy các thỏa thuận nền tảng như Hiệp định tránh đánh thuế hai lần, Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, đồng thời nghiên cứu các thỏa thuận chuyên ngành trong kỹ thuật dầu khí, xây dựng hạ tầng, khai thác tài nguyên và chuyển đổi số.
Uganda và Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1973. Quan hệ hai nước được thúc đẩy sau chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Uganda Yoweri Kaguta Museveni vào tháng 11/2022 và chuyến thăm Uganda của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân vào tháng 11/2024.
