|
| Nguồn: BSC Research. |
Chỉ số bước vào giai đoạn ổn định, dư địa mở rộng thu hẹp
VNDiamond được xây dựng dựa trên tiêu chí lựa chọn các cổ phiếu đã tiệm cận hoặc chạm trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL), từ đó trở thành chỉ số phản ánh trực tiếp nhu cầu đầu tư của khối ngoại trong điều kiện hạn chế room. Chính đặc thù này khiến các quỹ ETF mô phỏng chỉ số thường xuyên tạo ra những nhịp giao dịch mang tính cơ học, tác động rõ rệt đến cung - cầu thị trường trong các kỳ cơ cấu.
Tuy nhiên, theo quan sát từ các công ty chứng khoán, trong đó có BSC Research, cấu trúc của VNDiamond hiện đang dần ổn định hơn sau nhiều năm mở rộng. Số lượng cổ phiếu đáp ứng đầy đủ tiêu chí về FOL, thanh khoản và vốn hóa không còn nhiều, trong khi thị trường chưa xuất hiện rõ ràng lớp doanh nghiệp kế cận.
Điều này khiến dư địa mở rộng danh mục ngày càng thu hẹp, đồng thời làm thay đổi cách dòng tiền ETF tác động lên thị trường. Nếu trước đây các kỳ cơ cấu thường gắn với câu chuyện thêm mới và thu hút dòng tiền ròng, thì hiện tại dòng tiền có xu hướng chuyển sang tái phân bổ nội bộ, làm giảm mức độ lan tỏa của tác động lên thị trường.
Không có thêm mới, tâm điểm chuyển sang yếu tố kỹ thuật
Theo dự báo của BSC Research, kỳ cơ cấu quý I/2026 nhiều khả năng sẽ không có cổ phiếu mới được bổ sung vào danh mục VNDiamond. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với các kỳ trước, khi việc thêm mới thường tạo ra kỳ vọng lớn về dòng tiền ETF và trở thành động lực ngắn hạn đối với giá cổ phiếu.
Trong bối cảnh không có yếu tố bổ sung mới, sự chú ý của thị trường chuyển sang các thay đổi mang tính kỹ thuật, trong đó nổi bật là trường hợp của cổ phiếu KDH. Theo BSC, KDH có thể không duy trì được mức FOL tối thiểu theo quy định của chỉ số, qua đó đối mặt với khả năng bị đưa vào danh sách theo dõi và giảm đáng kể tỷ trọng trong danh mục.
Nếu kịch bản này xảy ra, các quỹ ETF mô phỏng chỉ số sẽ phải điều chỉnh danh mục theo hướng giảm nắm giữ KDH, từ đó tạo áp lực cung trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng yếu tố này chủ yếu mang tính kỹ thuật, gắn với quy tắc vận hành của chỉ số, thay vì phản ánh sự thay đổi trong nền tảng hoạt động của doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, một số cổ phiếu vốn hóa lớn như FPT hay nhóm ngân hàng (TCB, ACB, MBB) được dự báo có thể được tăng tỷ trọng. Dù vậy, do đây đều là những mã có thanh khoản cao và đã quen với dòng tiền lớn, mức độ tác động lên giá được đánh giá là không quá đột biến. Thay vì tạo ra sóng tăng diện rộng, dòng tiền ETF trong kỳ này nhiều khả năng chỉ tạo ra sự phân hóa cục bộ giữa các cổ phiếu.
Hiệu ứng ETF suy giảm, chiến lược giao dịch không còn đơn giản
Một điểm đáng chú ý trong các kỳ cơ cấu gần đây là hiệu quả của các chiến lược giao dịch dựa trên dự báo ETF đang có xu hướng suy giảm. Trong quá khứ, việc “đón đầu” các cổ phiếu dự kiến được mua ròng thường mang lại lợi nhuận tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, khi thông tin ngày càng minh bạch và được dự báo sớm, lợi thế này dần bị thu hẹp.
Thực tế cho thấy giá cổ phiếu trong nhiều trường hợp đã phản ánh kỳ vọng trước thời điểm cơ cấu chính thức, thậm chí xuất hiện hiện tượng điều chỉnh sau khi dòng tiền ETF vào cuộc. Với kỳ review quý I/2026, khi không có thêm mới và dòng tiền chủ yếu mang tính tái phân bổ, khả năng tạo ra cơ hội giao dịch rõ ràng vì vậy càng hạn chế.
Ở góc độ rộng hơn, hoạt động cơ cấu danh mục của ETF vẫn chỉ mang tính chất ngắn hạn và khó có thể thay thế các yếu tố cơ bản như kết quả kinh doanh, triển vọng ngành hay dòng tiền dài hạn trong việc định hình xu hướng giá cổ phiếu. Điều này khiến các biến động phát sinh từ kỳ cơ cấu, nếu có, mang nhiều tính chất nhiễu hơn là tín hiệu dẫn dắt.
Trong bối cảnh đó, kỳ cơ cấu VNDiamond quý I/2026 có thể không tạo ra nhiều biến động lớn về danh mục, nhưng lại phản ánh rõ nét sự thay đổi trong cách thị trường vận hành. Khi dòng tiền ETF không còn đóng vai trò “mỏ vàng” dễ khai thác như trước, các chiến lược giao dịch dựa thuần vào yếu tố cơ học cũng dần mất đi hiệu quả, buộc nhà đầu tư phải tiếp cận thị trường với góc nhìn tổng thể và chọn lọc hơn, thay vì kỳ vọng vào những cơ hội mang tính cơ học từ dòng tiền ETF như trước.
